Rozwój mowy dziecka 3007-L1A2RM
Wykład (WYK) Semestr zimowy 2024/25

- Bokus B., 1991, Tworzenie opowiadań przez dzieci. O linii i polu narracji, Warszawa.

- Boniecka B., 2010, O sposobach wyrażenia intencji przez dzieci w wieku przedszkolnym w określonych sytuacjach komunikacyjnych, [w:] Tejże, Dziecięce wyobrażenie świata. Zbiór studiów, Lublin, s. 9-21.

- Borowiec H., 2014, Dziecięce rozumienie świata (studium lingwistyczne), Lublin (zwłaszcza rozdział IV).

- Dołęga Z., 2003, Promowanie rozwoju mowy w okresie dzieciństwa - prawidłowości rozwoju, diagnozowanie i profilaktyka, Katowice.

- Kaczmarek L., 1966 (i kolejne wydania), Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin.

- Kielar-Turska, M., 2012, Rozwój sprawności językowych i komunikacyjnych, [w:] Czaplewska, E., Milewski S. (red.), Diagnoza logopedyczna, Sopot, s. 15-63.

- Łobacz P., 1996, Polska fonologia dziecięca, Warszawa.

- Maciejewska A., 2022, Sprawność leksykalno-semantyczna w rozwoju mowy [w:] Domagała, Mirecka, Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna, t. 1., Gdańsk, 141-184.

- Muzyka-Furtak, E., 2022, Rozwój sprawności słowotwórczych, [w:] Domagała A., Mirecka U. (red.), Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna, t. 1, Gdańsk, 188-211.

- Porayski-Pomsta J., 2022, O rozwoju mowy dziecka. Dwa studia, Warszawa.

- Porayski-Pomsta J., 2023 , Nasze dziecko mówi, Gdańsk.

- Przetacznik-Gierowska M., 1994, Od słowa do dyskursu. Studia nad mową dziecka, Warszawa.

- Przybyła O., Kasica-Bańkowska K., 2016, Wychowanie słuchowe małego dziecka, [w:] Kaczorowska-Bray K., Milewski S. (red.), Wczesna interwencja logopedyczna, Gdańsk, s. 546-570.

- Siebert B., Kamińska B., Wczesne uwarunkowania rozwoju twarzoczaszki i narządu żucia, [w:] Kaczorowska-Bray K., Milewski S. (red.), Wczesna interwencja logopedyczna, Gdańsk, s. 118-138.

- Waryszak M., 2022, Rozwój sprawności artykulacyjnych, [w:] Domagała A., Mirecka U. (red.), Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna, t. 1, Gdańsk, s. 26-47.

- Zarębina M., 1965, Kształtowanie się systemu językowego dziecka, Wrocław.

- Zarębina M., 1980, Język polski w rozwoju jednostki. Analiza tekstów dzieci do wieku szkolnego. Rozwój semantyczny języka dziecka, Kraków.

DO WYBORU

- Chmura-Klekotowa M., 1971, Neologizmy słowotwórcze w mowie dzieci, "Prace Filologiczne" R. XX, s. 99-235.

- Geppertowa L., 1968, Rozwój rozumienia i posługiwania się przez dzieci pojęciami stosunków określanymi przez przyimki i przysłówki, [w:] Szuman S. (red.), O rozwoju języka i myślenia dziecka,, Warszawa, s. 149-382.

- Kielar-Turska M., 1989, Mowa dziecka. Słowo i tekst, Kraków.

- Lasota A., 2019, Od komunikacji niewerbalnej do werbalnej, [w:] Kielar-Turska M., Milewski S., Język w biegu życia, Gdańska, s. 140-170.

- Piaget J., 1992, Mowa i myślenie u dziecka, Warszawa.

- Porayski-Pomsta J., 1994, Umiejętności komunikacyjne dzieci w wieku przedszkolnym. Studium psycholingwistyczne, Wyd. UW, Warszawa.

- Slobin D. I., Od "myśli i języka" do "myślenia dla mówienia", [w:] Dąbrowska E., (red.), Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego, Universitas, Kraków 2003, s. 361-402.

- Smoczyński P., 1955, Przyswajanie przez dziecko podstaw systemu językowego, Łódź.

- Zgółkowa H., 2016 i wyd. następne, Słownictwo dzieci w wieku przedszkolnym w latach 2010-2015, Poznań.

I. Wiedza

1. Zna podstawową terminologię w zakresie treści przedmiotu

2. Zna wybrane teorie dotyczące rozwoju zachowań komunikacyjnojęzykowych u małych dzieci

3. Ma wiedzę na temat ogólnego rozwoju psychofizycznego dziecka w różnych okresach jego życia oraz podłoża neuropsychicznego i społecznego rozwoju myślenia i mowy dziecka

4. Ma wiedzę pozwalającą opisywać i oceniać konkretne zachowania komunikacyjnojęzykowe dziecka

II. Umiejętności

1. Umie definiować wybrane pojęcia i objaśniać podstawowe terminy związane z przedmiotem wykładu

2. Rozumie związki pomiędzy rozwojem psychoficznym i społecznym dziecka a rozwojem jego mowy

3. Potrafi dostrzegać, interpretować i opisywać różne właściwości zachowań komunikacyjnojęzykowych dziecka z perspektywy określonych właściwości sytuacji mówienia

4. Umie opisywać rozwój mowy dziecka w normie rozwojowej

III. Kompetencje społeczne

1. Ma świadomość swojej wiedzy i umiejętności w zakresie treści przedmiotowych, rozumie potrzebę ich uzupełniania i doskonalenia i potrafi to robić, dokonuje samooceny własnych umiejętności i kompetencji

2. Dostrzega, poprawnie rozpoznaje i ocenia właściwości rozwoju językowego i komunikacyjnego dziecka

3. Jest świadom zależności między wychowawczo-opiekuńczymi zachowaniami dorosłych-opiekunów dziecka a rozwojem komunikacyjnojęzykowym dziecka

1) Systematyczny i aktywny udział w zajęciach

2) Egzamin pisemny obejmuje zarówno treści z wykładu, jak i z ćwiczeń

Tematy wykładów:

1. Pojęcie mowy i kompetencji językowej oraz komunikacyjnej, biologiczne, społeczne i psychiczne uwarunkowania rozwoju mowy (4 godz)

2. Pojęcie normy (w tym normy rozwojowej) i wybrane teorie rozwoju językowego (2 godz.)

3. Jak rozwija się mowa dziecka? Stadia rozwoju mowy - wybrane periodyzacje (2 godz.)

4. Rozwój semantyczny - wybrane teorie, kolejność przyswajania słownictwa (3 godz.)

5. Rozwój sprawności komunikacyjnych w ontogenezie (pragmatyka języka, narracja i konwersacja) (3 godz.)

6. Rozwój świadomości językowej i metajęzykowej (2 godz.)

Wykład z elementami dyskusji