Kurs terenowy geologii ogólnej 1300-OKGO1L
Kurs terenowy (KT) Semestr letni 2025/26

Po ukończeniu kursu terenowego z geologii ogólnej student potrafi dokonywać podstawowych pomiarów geologicznych i topograficznych potrzebnych w praktyce geologicznej. Potrafi rozpoznać podstawowe struktury tektoniczne i zna zasady określania ich wieku. Rozpoznaje struktury sedymentacyjne i potrafi na ich podstawie wyciągać wnioski o środowisku powstawania skał je zawierających. Potrafi samodzielnie wykonywać przekroje i profile geologiczne oraz umie przekładać i interpretować obraz kartograficzny z mapy na realia terenowe. Nabywa doświadczenia w makroskopowym rozpoznawaniu skał i skamieniałości. Potrafi syntetyzować szczegółowe dane dla interpretacji ewolucji większego obszaru. Zapoznaje się z budową i historią geologiczną zachodniej części Gór Świętokrzyskich.

Efekty uczenia dla kierunku geologia stosowana:

Efekty uczenia w obszarze wiedzy:

K_W01 - dostrzega wielorakie związki między składowymi środowiska przyrodniczego

K_W02 - w zaawansowanym stopniu zna problemy i metody badawcze z dziedziny nauk przyrodniczych

K_W12 - zna modele opisujące środowisko geologiczne

K_W15 - ma wiedzę w zakresie parametrów geologicznej powierzchni strukturalnej na mapie i charakterystyki geometrycznej podstawowych struktur geologicznych

K_W18 - ma wiedzę na temat rozumienia i stosowania podstawowych terminów w języku obcym (j. angielskim) w zakresie profesjonalnym

K_W19 - zna zasady bezpieczeństwa w pracy laboratoryjnej i terenowej

Efekty uczenia w obszarze umiejętności:

K_U01 - wykonuje i opisuje proste zadanie badawcze indywidualnie i zespołowo

K_U04 - organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami BHP i ergonomii

K_U09 - sporządza proste raporty oraz wytyczne do ekspertyz na podstawie zebranych danych

Efekty uczenia w obszarze kompetencji społecznych:

K_K02 - docenia rolę edukacji praktycznej, ekologicznej i zdrowotnej

K_K05 - koordynuje pracę zespołu, w szczególności w zakresie przydziału obowiązków i zarządzania czasem

K_K12 - dba o rzetelność i wiarygodność swojej pracy

Kierunkowe efekty uczenia dla kierunku geologia poszukiwawcza:

Efekty uczenia w obszarze wiedzy:

K_W06 - w zaawansowanym stopniu zna, rozumie i interpretuje procesy oraz zjawiska rozgrywające się w przeszłości i współcześnie na powierzchni Ziemi i w jej wnętrzu

K_W11 - w zaawansowanym stopniu zna główne etapy historii Ziemi z uwzględnieniem przemian paleogeograficznych, biotycznych i facjalnych

K_W12 - zna i rozumie w zaawansowanym stopniu ogólne zagadnienia dotyczące organizmów kopalnych (bezkręgowców, kręgowców, roślin i mikroorganizmów), zna skamieniałości charakterystyczne dla wszystkich systemów fanerozoiku

K_W13 - posiada teoretyczną wiedzę niezbędną do samodzielnego opracowania map geologicznych, posiada wiadomości z zakresu teledetekcji geologicznej i geologicznej kartografii wgłębnej

K_W18 - zna przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w szkole wyższej

Efekty uczenia w obszarze umiejętności:

K_U03 - potrafi narysować elementy przestrzeni w rzucie na płaszczyznę; przedstawić parametry geologicznej powierzchni strukturalnej na mapie; wyznaczyć rzeczywisty bieg i upad oraz miąższość warstw na podstawie pomiarów terenowych

K_U04 - potrafi samodzielnie wykonywać zdjęcia, mapy i przekroje geologiczne i interpretować je stosując zasady intersekcji, rozpoznawać na nich rodzaje struktur geologicznych oraz wyjaśnić historię rozwoju budowy geologicznej obszaru przedstawionego na mapie

K_U05 - potrafi samodzielnie wykonywać zdjęcia, mapy i przekroje geologiczne i interpretować je, stosując zasady intersekcji, rozpoznawać na nich rodzaje struktur geologicznych oraz wyjaśnić historię rozwoju budowy geologicznej obszaru przedstawionego na mapie

K_U06 - umie klasyfikować i analizować struktury tektoniczne i zastosować zasady określania ich wieku, określać procesy deformacyjne prowadzące do ich powstania oraz odtwarzać pola naprężeń odpowiedzialnych za ich powstanie; umie posługiwać się siatkami stereograficznymi

K_U08 - umie analizować na zaawansowanym poziomie zapis kopalny procesów sedymentacyjnych i odtwarzać ich przebieg, rozpoznaje struktury sedymentacyjne i potrafi na ich podstawie wyciągać wnioski o środowisku powstawania skał je zawierających; zgodnie z zasadą aktualizmu geologicznego rekonstruuje i porównuje środowiska sedymentacji w skali lokalnej i regionalnej

K_U10 - potrafi oznaczać skamieniałości do szczebla gromady, rozpoznawać rodzaje poznane na zajęciach i określać na ich podstawie wiek skał

K_U11 - umie makroskopowo rozpoznawać minerały i skały; umie określić podstawowe cechy optyczne kryształów; umie zastosować podstawowe prawa krystalograficzne i określić własności kryształów; umie zanalizować proces prowadzący do powstania skały i wyjaśnić jej ewolucję

Efekty uczenia w obszarze kompetencji społecznych:

K_K01 - współdziała w grupach laboratoryjnych i na kursach terenowych

K_K03 - realizując geologiczne zadania badawcze umie zidentyfikować problemy i zaproponować sposoby ich rozwiązania

K_K04 - jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo swoje i innych podczas prac laboratoryjnych i w czasie kursów terenowych

K_K06 - zna zasady najprostszego i najefektywniejszego osiągania zamierzonych celów przy wykonywaniu prac geologicznych

K_K07 - rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie

Zaliczenie wszystkich załączników graficznych. Sprawdzian po pierwszym tygodniu zajęć, w trzecim tygodniu zajęć tzw. bieg terenowy, sprawdzający umiejętności praktyczne, na zakończenie kursu – kolokwium o charakterze testu otwartego uzupełnione zadaniami graficznymi.

Zaliczenie na ocenę na podstawie wyników sprawdzianu, biegu terenowego oraz kolokwium. Do zaliczenia na ocenę pozytywną wymagane uzyskanie sumy punktów (wyrażona w procentach) ze wszystkich tych form sprawdzających nie mniejszej niż 60% (na 100% możliwych do uzyskania) oraz zaliczenie wszystkich załączników graficznych.

Pomiary. Nauka obsługi kompasu geologicznego typu Meridian. Pomiary odległości z użyciem dalmierza, taśmy oraz metodą kroków. Pomiary nachylenia stoku, wysokości wzniesienia, miąższości warstw, biegu i upadu warstw. Wykonywanie profilu morfologicznego stoku, wcięcia wstecz oraz ciągu azymutalnego.

Lokalizacja i opis odsłonięcia geologicznego. Rozpoznawanie litologii i uławicenia skał. Identyfikacja struktur sedymentacyjnych. Rozpoznawanie skamieniałości występujących w skałach. Wskaźniki stropu i spągu skał. Analiza przesłanek świadczących o środowisku powstawania obserwowanych skał. Wiek skał. Wykonanie pracy graficznej. [Góra Zamkowa, kamieniołom Zachodni]

Wykonanie przekroju geologicznego na podstawie zebranych w terenie obserwacji. Wyznaczanie marszruty. Wybieranie punktów dokumentacyjnych i obserwacyjnych. Rozpoznawanie litologii, pomiary biegu i upadu warstw. Rozpoznawanie skamieniałości występujących w skałach. Pojęcie facji. Antyklina chęcińska. Inwersja rzeźby terenu. Wiek spotkanych skał a wiek rozpoznanej struktury tektonicznej. Mineralizacje – sposób powstawania i wiek. Zjawiska krasowe. Materiał autochtoniczny i allochtoniczny. Wzajemne relacje pomiędzy obserwowanymi zjawiskami. [Góra Zamkowa – Góra Zelejowa]

Zapoznanie z pojęciem facja i środowisko sedymentacji. Obserwacje aktualistyczne współczesnego środowiska rzecznego – facje korytowe i równie zalewowe. Pomiary parametrów przepływu, obserwacje tempa przemieszczania form akumulacyjnych w korycie.

Rozwinięcie pojęcia facji na przykładzie facji czerwonego spągowca, pstrego piaskowca i cechsztynu. Rozróżnienie skał pochodzenia lądowego i morskiego. Problem pięter strukturalnych, niezgodności kątowych i paleoreliefu. Synklina gałęzicka. Orogeneza waryscyjska. [Góra Zelejowa – Góra Czerwona, kamieniołom Zygmuntówka – Zgórsko, kamieniołom Panek]

Ichnoskamieniałości i ichnocenoza. Relacja tempa sedymentacji do tempa subsydencji osadów. Środowisko sedymentacji osadów kambryjskich, wczesnego dewonu i facji cechsztynu. Fauna i flora osadów cechsztynu. Geneza bentonitu i seladonitu. Przejawy wulkanizmu wczesnodewońskiego. [Wiśniówka – Kajetanów – Góra Barcza]

Wykonanie szczegółowego profilu litologiczno-wietrzeniowego z zaznaczeniem struktur sedymentacyjnych i fauny. Rozpoznanie biohermy i biostromy. Zapis geologiczny zmian środowiska. Synklina gałęzicka. Problem zanurzania osi fałdu. Facja kulmu. [Kowala]

Zagospodarowanie obiektów geologicznych występujących na terenie miasta. Środowisko sedymentacji utworów późnego dewonu. Bioherma a rafa. Schemat facjalny utworów dewonu. Szkic fałdu ze Śluchowic. Struktury sedymentacyjne. Przekroje palinspastyczne. [Kadzielnia i Śluchowice]

Środowisko sedymentacji osadów dewonu i karbonu. [Kamieniołom Ostrówka – Gałęzice]

Środowisko sedymentacji osadów permu i triasu. Oboczna zmienność facjalna. Zjawiska krasowe. [Gałęzice – Jaskinia Piekło]

Cykliczność sedymentacji. Struktury sedymentacyjne osadów płytkomorskich. Regolity. Kryteria rozróżniania facji czerwonego spągowca od facji pstrego piaskowca. Niezgodność kątowa, piętra strukturalne. [Jaworznia, kamieniołom]

Środowisko sedymentacji osadów dewonu i triasu. Niezgodność kątowa, piętra strukturalne. Wykonanie szkicu kontaktu pięter strukturalnych. Struktury sedymentacyjne płytkomorskich osadów dewonu. [Zachełmie, kamieniołom]

Środowisko sedymentacji osadów triasu. Facja pstrego piaskowca. Analiza struktur sedymentacyjnych i cech materiału ziarnowego. Kierunki paleotransportu. Źródło materiału allochtonicznego. [Tumlin]

Wykonanie płytkich odwiertów sondą ręczną. Środowisko sedymentacji osadów dewonu, permu, triasu i jury. Żyły zasypowe a żyły neptuniczne. Facje pstrego piaskowca, retu, wapienia muszlowego i kajpru. Inwersja rzeźby. Synklina Góry Leśnej. [Góra Zamkowa – Góra Leśna; Góra Miedzianka – Bolmin]

Charakter środowisk sedymentacji osadów późnojurajskich, spokojne i wysokoenergetyczne. Platforma węglanowa. Twarde dna. Organizmy drążące, inkrustujące i grzebiące. [Małogoszcz, kamieniołom]

Środowisko sedymentacji osadów jurajskich. Składniki mineralne wskazujące na zwolnioną sedymentację. [Gnieździska, kamieniołom]

Rozpoznawanie litologii, opis makroskopowy skał klastycznych luźnych. Środowisko sedymentacji osadów liasu. Sposób określania wieku skał pozbawionych skamieniałości. Dojrzałość petrograficzna materiału. [Snochowice]

Cechy sekwencji transgresyjnej. Niezgodności regionalne i sedymentacyjne. Sedymentacja klifowa. Organizmy drążące. [Skotniki]

Sedymentacja gipsowa. Kras gipsowy. [Goryslawice, Śladków].

Prezentacja odsłonięć i zagadnień geologicznych w terenie; samodzielne wykonywanie przekrojów, map i profili; rozpoznawanie skał, skamieniałości, struktur sedymentacyjnych i tektonicznych; samodzielne prace kameralne.