Etyka w badaniach i projektach społeczno-kulturalnych

fakultatywne

w sali

Rozwój badań i projektów społeczno-kulturowych, coraz

szersze ich zastosowanie oraz publiczna obecność ich

wyników z jednej strony, a rosnąca wrażliwość na wartości

ludzkie z drugiej, czynią potrzebnym bardziej systematyczne

zajmowanie się etycznymi problemami. Na zajęciach będą

ukazane: wpływ wartości etycznych na badania i projekty

społeczne/kulturowe/społeczno-kulturowe w różnych ich

stadiach, formy obecności wartościowań w wiedzy naukowej,

etyczne aspekty zastosowań socjologii i studiów kulturowych

oraz dylematy etyczne występujących w zawodzie naukowca

oraz animatora kultury.

Rozwój badań i projektów społeczno-kulturowych, któremu

towarzyszy publiczna obecność ich wyników zostają

zestawione z rosnącą wrażliwością na wartości ludzkie. Wobec

powyższego celem zajęć jest kształtowanie wrażliwości i

świadomości etycznej w kontekście badań naukowych oraz

przygotowania i realizowania projektów o profilu społeczno-

kulturowym. Konwersatorium obejmie następujące

zagadnienia:

(1) Przedmiot etyki. Wybrane koncepcje etyczne. Rola

wartości w formułowaniu problemów i tematów

badań naukowych oraz projektów społeczno-

kulturowych.

(2) Dylematy etyczne wywoływane przez postęp

naukowy i technologiczny.

(3) Etyka ogólna i etyka zawodowa. Kodeksy etyczne.

(4) Kontekst środowiskowy: Najważniejsze zalecenia

etyczne dla badaczy społecznych, kulturowych oraz

animatorów kultury.

(5) Etyczne problemy stosowania często

wykorzystywanych metod badawczych (ankieta,

wywiad, analiza dyskursu).

(6) Etyczne problemy uczestnictwa w kulturze.

(7) Etyka a emocje.

(8) Etyczne problemy stosowania rzadziej

wykorzystywanych metod badawczych (eksperyment,

obserwacja niejawna, obserwacja uczestnicząca).

(9) Nowe problemy etyczne badań i projektów

społeczno-kulturalnych: Internet i sztuczna

inteligencja.

(10) Zagadnienia etyczne w tworzeniu projektów

badawczych i kulturowych: ćwiczenie świadomości

etycznej.

1. Babbie, E. (2003). Badania społeczne w praktyce/

Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, Rozdz. 18.

2. Batorski D., Olcoń-Kubicka M., (2006). Prowadzenie

badań przez Internet - podstawowe zagadnienia

metodologiczne, Studia Socjologiczne, 3 (182), 99-132.

3. Bielska, B. (2016). Praktyki ukrywania. O pułapkach,

pokusach i pożytkach z badań niejawnych. Przegląd

Socjologii Jakościowej, 12 (3), 70–87.

4. Horolets, A., (2016). Badacz jako gość. Przegląd

Socjologii Jakościowej, 12 (3), 54-69.

5. International Sociological Association's (ISA) Code of

Ethics.

6. Kodeks Etyczny Arteterapeutów. Kajros -

Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich.

7. Kodeks Etyki Socjologa PTS.

8. Kodeks Etyki Stowarzyszenia Artystów Wykonawców

Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP.

9. Lisek-Michalska, J. (2013). Badania fokusowe.

Problemy metodologiczne i etyczne. Łódź:

Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego, 2013, s. 113-

189.

10. Męcfal S. (2016). Badacz zjawisk trudno dostępnych w

terenie–kwestie etyczne, praktyczne i metodologiczne.

Przegląd Socjologii Jakościowej 12 (3), 88-100.

11. Mizielińska, J., Stasińska, A., Żadkowska, M., Halawa,

M. (2018). Dylematy etyczne w badaniu pary

intymnej. Doświadczenia z pracy badawczej, Studia

Socjologiczne, 3 (230), 71-100.

12. Siuda, P., (2010). Prowadzenie badań w Internecie –

podstawowe problemy etyczne, Ruch Prawniczy,

Ekonomiczny i Socjologiczny, 4, 187-202.

13. Świątek, P. (2019). Problemy etyczne w relacji badacza

z osobami badanymi (na przykładzie badań

biograficznych z osobami starymi). Przegląd

Socjologii Jakościowej, 15 (4), 204-223.

14. Walczak-Duraj, D. (2017). Przyczyny deficytów i

dylematów etycznych w badaniach naukowych.

Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym, 20(1), 17–32.

15. Zbiór zasad i wytycznych pt. "Dobre obyczaje w

nauce" Polskiej Akademii Nauk.

Wiedza:

Osoba studencka zna główne kodeksy etyczne badań społecznych.

Osoba studencka zna główne pojęcia z zakresu etyki.

Osoba studencka zna zalecenia etyczne wobec najczęściej pojawiających się problemów i deficytów etycznych badań i projektów społeczno-kulturowych.

Umiejętności:

Osoba studencka potrafi wiązać wybór problemów badawczych z nauk społeczno-kulturowych z wartościowaniami naukowymi i społecznymi.

Osoba studencka potrafi rozpoznać wrażliwe etycznie miejsca w podstawowych typach badań i projektów społecznych i kulturoznawczych.

Osoba studencka potrafi identyfikować zagrożenia dla bezstronności badań społecznych i kulturowych, zwłaszcza sondaży.

Kompetencje społeczne:

Osoba studencka akceptuje potrzebę istnienia etycznych standardów badań i projektów społeczno-kulturowych.

Osoba studencka jest gotowa do przyjęcia wymagań wynikających z roli badacza z obszaru nauk społeczno-kulturowych i animatora kultury i ich odróżnienia od wymagań innych ról publicznych.

Osoba studencka jest gotowa do przestrzegania kodeksów etyki badań związanych z postępem nauki i kultury.

1.Podstawowym warunkiem zaliczenia przedmiotu jest

uczestnictwo w zajęciach. Osoba studiująca ma prawo do

dwóch usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych

nieobecności w semestrze. Nieobecności od trzech do pięciu

należy nadrobić na dyżurze prowadzącej. Powyżej pięciu

nieobecności (nawet usprawiedliwionych) skutkuje

niedopuszczeniem do zaliczenia zajęć. Osoby z Indywidualną

Organizacją Studiów mogą mieć zwiększony limit

nieobecności do 50%.

2. Ocena na zaliczenie zostanie wystawiona na podstawie

aktywności na zajęciach (50%) oraz przygotowania projektu

badań lub wydarzenia o profilu społeczno-kulturowym na

podstawie treści zajęć (50%).

3.Szacunkowy nakład pracy osoby studiującej:

1 ECTS (30h) - przygotowanie do zajęć 30h,

1 ECTS (30h) - udział w zajęciach,

1 ECTS (30h) – przygotowanie do zaliczenia (projektu).

4. Przygotowując projekt, zabrania się wykorzystywania

systemów sztucznej inteligencji do korekty i redakcji tekstu.

Na Uniwersytecie Warszawskim wykorzystanie narzędzi

sztucznej inteligencji w zaliczeniu zajęć reguluje § 3 i 4

Uchwały nr 98 Uniwersyteckiej Rady Edukacji z dnia 8

grudnia 2023 r.