‘Najweselszy barak w obozie?’ Kultura PRL-u i polityka kulturalna w porównaniu do innych państw socjalistycznych

nieobowiązkowe

Filmy ‘Człowiek z marmuru’ lub ‘Miś’ są nietypowem

dorobkiem okresu PRL-owskiego, który raczej kojarzy się z

socrealizmem i „propagandą sukcesu”. Filmy także świadcą o

tym, że mimo ściślej cenzury satyristyczne i ironiczne podejścia

do rzeczywistości życiowej w (późnym) socjaliźmie były

możliwe.

Celem zajęć jest analiza polityki kulturalnej, jej działanie w

realiach danego okresu a także w porównaniu do innych państw

socjalistycznych, NRD i CSSR.

Uczestnicy i uczestniczki zajęć zapoznają się w szczególności z

różnymi aspektami kultury i mass media (literatura, film,

telewizja itd.), jakże ze dziedzin nauki i rozwoju technologii.

Celem zajęć jest analiza i porównanie polityki kulturalnej w

trzech krajach socjalistycznych i poznanie się z różnicami i

wspólnymi okolicznościami, z którymi stworyczieli i

stworzycielki mass media (dziennikarzy, pisarzy, reżyserowie,

filmowcy) musieli sobie radzić w systemie socjalistycznym.

Uczestnicy i uczestniczki zajęć zapoznają się w szczególności z

różnymi aspektami kultury PRL-owskiej, NRD-owskiej oraz

czechosłowackiej (literatura, film, telewizja itd.), m.in. na

podstawie biografii różnych wybitnych postaci z danych

zakresów kultury (np. Czesław Miłosz, Andrzej Wajda,

Stanisław Bareja, Miloš) oraz kontekstach, w których działali.

Rozwój kultury i środków masowego przekazu zależał od

czynników zewnętrznych i wewnętrznych, takich jak z jednej

strony okoliczności zimnej wojny, a z drugiej strony specyficzna

(narodowa) polityka kulturalna, od która była podporządkowana

potrzebom politycznymi rządów komunistycznych. Ponadto

właśnie te obszary podlegały ścisłej kontroli, której jednak nie

należy postrzegać jako jednostronnej, ponieważ pozostawiała

ona pewną swobodę negocjacji między cenzorem a twórcą

kultury.

Kurs obejmuje poznanie i wielowarstwowe podejście do

zagadnień kultury weimarskiej i obejmuje m.in.:

– rozwój mediów (film, kino, literatura) i ich stosunek do

rzeczywistosci,

– rozwój polityki kulturalnej,

– międzynarodowe wpływy, szczególnie między trzema

wymienionymi krajami,

– granice tego, co można powiedzieć i pokazać, oraz procesy

negocjacyjne, które za tym stoją.

Przedstawiona literatura przedmiotu ma charakter orientacyjny.

Lektury na poszczególne spotkania zostaną dostosowane do

poszczególnych tematów zajęć w uzgodnieniu z uczestnikami i

uczestniczkami zajęć.

Literatura podstawowa:

Haltof, Marek: Polish national cinema. New York 2002.

Mazierska, Ewa: Masculinities in Polish, Czech and Slovak

cinema Black Peters and men of marble. New York 2010.

Mazierska, Ewa/Goddard, Michael: Polish cinema in a

transnational context. Rochester 2014.

Falkowska, Janina: Andrzej Wajda. History, politics, and

nostalgia in Polish cinema. New York 2007.

Bren, Paulina: The greengrocer and his TV. The Culture of

Communism after 1968 Prague Spring. Ithaca, NY, 2010.

Karl, Lars/Skopal, Pavel: Cinema in service of the state

perspectives on film culture in the GDR and Czechoslovakia,

1945-1960. New York 2015.

Richthofen, Esther von: Bringing culture to the masses. Control,

compromise and participation in the GDR. New York 2009.

Romek, Zbigniew: Cenzura w PRL. Relacje historyków.

Warszawa 2000.

Pawlicki, Aleksander: Kompletna szarość cenzura w latach 1965

– 1972. Instytucja i ludzie. Warszawa 2001.

Matkowska, Ewa/Polechoński, Krzysztof/Rzeszotnik, Jacek:

Literatura polska w tajnych dokumentach NRD. Warszawa

2017.

Jan Čulík: A Society in Distress: The Image of the Czech

Republic in Contemporary Czech Feature Film. Sussex 2012.

Student(ka):

– nabywa wiedzę o kulturze czasu PRL-owskiego, NRD i CSSR

– zdobywa wiedzę o kontekście międzynarodowym;

– potrafi dzięki nabywanej wiedzy podejmować dyskusję oraz

stosować merytoryczną argumentację na temat kulturowych

procesów oraz różnic i wspólnych procesach w dziedzinie

kulturalnej państw socjalistycznych.

Prezentacja i referat podczas zajęć oraz krótka praca domowa

(do 15 stron)

Oceniane będą:

– przedstawienie danego problemu z dziedziny polityki

kulturalnego danego kraju,

– krytyczna analiza podstawowych tekstów o danym problemie,

– umieszczenie danego problemu w kontekście zimnej wojny i

sytuacji politycznej danego kraju oraz argumentacja wynikająca

z krytycznej oceny rozwojów kultury w ich kontekstach.