Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego Nie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia bezpieczeństwa wewnętrznego

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2102-BW-L-D1HIBW Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Historia bezpieczeństwa wewnętrznego
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE - DZIENNE I STOPNIA 1 semestr 1 rok - przedmioty obowiązkowe
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Problematyka przedmiotu:

- mieści się w obszarze badawczym związanym z analizą instytucji bezpieczeństwa w ujęciu historycznym - przede wszystkim w XX wieku, w tym szczególnie służb porządkowych, informacyjnych, zarówno cywilnych, jak i wojskowych;

- obejmuje tematykę dotyczącą instytucji bezpieczeństwa w systemach demokratycznych i niedemokratycznych;

- koncentruje się przede wszystkim na zagadnieniach związanych z państwem polskim (II RP i PL), ale także uwzględnia systemy bezpieczeństwa w innych państwach ( w proporcjach - 2/3 tematyka dot. państwa polskiego; 1/3 inne państwa).

Pełny opis:

Celem kursu jest przekazanie studentom wiedzy - na bazie odpowiednio dobranej literatury - na temat funkcjonowania systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego w państwach demokratycznych i niedemokratycznych. Student po zakończeniu kursu powinien rozumieć uwarunkowania obiektywne i procesy związane z funkcjonowaniem systemów bezpieczeństwa wewnętrznego.

Szczegółowe cele kształcenia obejmują:

 zapamiętanie przez uczestników kursu faktografii, pojęć w celu poznania i zrozumienia problematyki dotyczącej funkcjonowania systemów bezpieczeństwa wewnętrznego;

 przyswojenie niezbędnej wiedzy do poznania systemów bezpieczeństwa w państwach demokratycznych i niedemokratycznych;

 zdobycie wiedzy o cechach systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie umiejętności krytycznej analizy i oceny systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie podstawowych kompetencji w zakresie posługiwania się literaturą naukową, w tym umiejętność selekcji informacji, oceny krytycznej literatury;

 zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie korzystania ze źródeł historycznych, w tym krytyka wewnętrzna i zewnętrzna źródła;

 poznanie zasad i zdobycie umiejętności w zakresie przygotowania pracy pisemnej / ustnej - kwerenda, selekcja materiału, budowa pracy.

Zakres tematów

1. Wywiad wojskowy w okresie walki o rząd i granice II RP (1918-1923).

2. Służby policyjne w okresie Drugiej Niepodległości.

3. Polskie służby wywiadowcze wobec zagrożenia ze strony Niemiec.

4. Polskie służby wywiadowcze na kierunku wschodnim (szczeg. wobec zagrożenia ze strony ZSRR).

5. Państwo policyjne w okresie III Rzeszy Niemieckiej.

6. Policjanci polscy w czasie II wojny światowej. Policja na ziemiach polskich w okresie okupacji.

7. Polski wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej.

8. Wywiad Polskiego Państwa Podziemnego.

9. Służby specjalne Wielkiej Brytanii.

10. Organizacja i działalność Milicji Obywatelskiej w PL.

11. Wywiad cywilny w PL.

12. Wywiad wojskowy w PL.

13. Aparat bezpieczeństwa w PL.

14. Służby bezpieczeństwa państwa PRL w historiografii.

15. System policyjny i służby bezpieczeństwa ZSRR.

16. Służby specjalne USA.

Literatura:

Literatura obowiązkowa (podane strony) i uzupełniająca

• J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, wyd. wiele, roz. XI, p. II, B, C.

• W. Bułhak (red.), Wywiad i kontrwywiad Armii Krajowej, Warszawa 2008.

• S. Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 , Poznań 2011, s. 17-37, 49- 93.

• S. Cenckiewicz, Oczyma bezpieki. Szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Kraków 2004.

• W. Charczuk, Działalność radzieckiego aparatu bezpieczeństwa i kontrwywiadu(NKWD i Smiersz) przeciwko podziemiu niepodległościowemu na Podlasiu i wschodnim Mazowszu lipiec 1944 – grudzień 1945, [w:] „ Wschodni Rocznik Humanistyczny”, t. III 2006.

• M. Ciepielewicz, M. Zagórniak, Przygotowania niemieckie do agresji na Polskę w świetle sprawozdań Oddziału II Sztabu Głównego WP. Dokumenty , Wrocław 1969.

• C. Chlebowski, Wachlarz. Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej, wrzesień 1941 – marzec 1943, Warszawa 1983.

• H. Ćwięk, Przeciw Abwehrze. Kulisy wywiadu i kontrwywiad , Warszawa 2001.

• H. Ćwięk, W tajnej służbie II Rzeczypospolitej. Wywiad Polski wobec Niemiec w latach 1918-1939 , Częstochowa 2009.

• H. Domińczak, Organy bezpieczeństwa PRL 1944-1989. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW , Warszawa 1997 (Bellona)

• T. Dubicki , D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia Polsko-Brytyjskiej Komisji Historycznej, Warszawa 2004; Wybór dokumentów , oprac. Jan Stanisław Ciechanowski, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2005.

• W. Fryziak, B. Kopka, G. Majchrzak, Dzieje aparatu represji w PRL (1944-1989). Stan badań, Warszawa-Kraków 2004, s. 4-44. (jest też w wersji elektronicznej- ipn.gov.pl).

• R. Jeffreys-Jones, FBI. Historia, Kraków 2009, s. 193-208.

• D. Kahn, Szpiedzy Hitlera. Niemiecki wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej, Warszawa 2000.

• Z.J. Kapera (red.), Wkład polskiego wywiadu w zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej , Kraków 2004.

• R. Kessler, CIA od środka, Wyd. Ryton, Warszawa 1994,s. 15-25, 31-40.

• P. Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach Polskich 1939-1945. Kulisy wywiadu i kontrwywiadu, Dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2002.

• P. Kołakowski, Pretorianie Stalina. Sowieckie służby bezpieczeństwa i wywiadu na ziemiach polskich 1939-1945, Warszawa 2010.

• W. Kozaczuk, Bitwa o tajemnice. Służby wywiadowcze Polski i Rzeszy Niemieckiej 1922-1939 , Warszawa 1997.

• J. Krasuski , Historia Niemiec, Wrocław 2004, s. 424-432.

• J. Krasuski , Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Poznań 1978, s. 357-368.

• A. Krzak, Kontrwywiad wojskowy II Rzeczypospolitej przeciwko radzieckim służbom specjalnym 1921-1939 , Toruń 2007.

• F. Kusiak, Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej, (PIW) Warszawa 1992.

• R. Litwiński, Korpus policji w II Rzeczypospolitej. Służba i życie prywatne , Lublin 2010.

• P. Machcewicz, Monachijska menażeria. Walka z Radiem Wolna Europa 1950-1989 , Warszawa 2007.

• R. Majzner, Polski wywiad wojskowy wobec polityki III Rzeszy 1933-1939 , Toruń 2006.

• M. Masson, Wojna moja miłość. Krystyna Skarbek – ulubiona agentka Churchilla, lub J. Larecki, Agentka o wielu twarzach , KiW 2008.

• P. Majer, Milicja Obywatelska w systemie organów władz PRL , Toruń 2003.

• P. Majer, Historiografia i stan badań nad dziejami aparatu bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wojsk wewnętrznych, Warszawa (ASW) 1984.

• S. Michalak, O służbach specjalnych w brytyjskim parlamencie. Dzieje parlamentarnej kontroli służb specjalnych w Wielkiej Brytanii (1909-1994), Warszawa 2006, s. 9-26, 59-93, 265-284.

• A. Misiuk, Służby specjalne II Rzeczpospolitej, Bellona, Warszawa 1998.

• A. Misiuk, Historia policji w Polsce od X wieku do współczesności, Warszawa 2008, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• F. Musiał, J. Szarek, Czerwone szwadrony postępu, Kraków 201, s. 9-41.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa. Strategia i taktyka , Warszawa 1994.

• A. Paczkowski, System represji w Polsce Ludowej 1944-1989, [w:] Czarna księga komunizmu, 1999.

• A. Paczkowski, Wywiad cywilny Polski komunistycznej 1945-1989. Próba ogólnego zarysu, [w:] „Zeszyty Historyczne” 2005, z. 152.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa, [w:] Instytucje państwa totalitarnego. Polska 1944-1956. Raport. Opracowanie, Warszawa (ISP PAN) 1994.

• Pepłoński, Wojna o tajemnice. W tajnej służbie Rzeczypospolitej 1918-1944, Kraków 2011, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• A. Pepłoński, Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej, Toruń 2004.

• A. Pepłoński, Wywiad polski na ZSRR 1921-1939 , Warszawa 1996.

• A. Pepłoński, Wywiad Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1945, Warszawa 1995.

• R. Pieja, Przewodnik po cywilnych służbach specjalnych. Od UB do ABW , Mikołów 2011, s. 9-36.

• M. Piotrowski, Ludzie bezpieki w walce z Narodem i Kościołem. Służba Bezpieczeństwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1944-1978. Centrala, Lublin 2000.

• P. Piotrowski (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. III (1975-1990), Warszawa 2008.

• M. Riebling, Tajna wojna między FBI a CIA, Warszawa 1996, s. 5-16, 51-67.

• F. Ryszka, Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie Państwa i prawa III Rzeszy , Wrocław 1985, s. 333-373.

• Z. Siemiątkowski, Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej , Warszawa 2009, s. 53-102; (102-130); (131-207).

• K. Szwagrzyk (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. I (1944-1956), Warszawa 2005.

• J. Tucholski, Cichociemni, Warszawa 1985.

• W. Turner, Tajne wojny FBI I CIA, Warszawa 2002, s. 7-10, 14-25, 423-449.

• T. Weiner, Dziedzictwo popiołów. Historia CIA, Warszawa 2009, s. 11-16, 19-49, 551-569.

• N. West, MI-5. Operacje brytyjskiej Służby Bezpieczeństwa 1909-1945, Bellona, Warszawa 1999, s. 9-17, 120-144, 287-293.

• N. West, MI-6. Operacje brytyjskiej Tajnej Służby Wywiadu , Bellona, Warszawa 2000, s. 8-11, 14, 16-17.

• R. Wnuk, Wywiad polski we Francji 1940-1945, [w:] T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia polsko-brytyjskiej komisji historycznej, Warszawa 2004.

• M. Wojewódzki, Akcja V-1, V-2, Warszawa 1975.

• Zechenter Anna, KGB gra w szachy, Kraków 2010, s. 62-81.

• Z dziejów terroru w państwie radzieckim 1917-1953. Wybór źródeł, Jakub Wojtkowiak (wstęp, tłum, i oprac.), Poznań 2012, s. 79-85.

Efekty uczenia się:

WIEDZA - K_W04; K_W05

Po zakończeniu przedmiotu student:

1. Posiada wiedzę na temat służb informacyjnych i porządkowych w XX wieku w Polsce i w wybranych państwach na świecie oraz rozumie relacje pomiędzy nimi a innymi podmiotami życia publicznego.

2. Zna elementarne podstawy prawne funkcjonowania służb informacyjnych i porządkowych w Polsce i w wybranych państwach na świecie.

3. Ma wiedzę dotyczącą kształcenia, kwalifikacji, etosu zawodowego pracowników i funkcjonariuszy służb porządkowych, informacyjnych.

4. Potrafi opisać i scharakteryzować podmioty w systemach bezpieczeństwa wewnętrznego w XX wieku w Polsce.

5. Potrafi opisać i scharakteryzować podmioty w systemach bezpieczeństwa wewnętrznego w XX wieku w wybranych państwach o ustroju demokratycznym i niedemokratycznym.

6. Posiada wiedzę na temat funkcjonowania służb informacyjnych i porządkowych w czasie wojny i pokoju.

UMIEJĘTNOŚCI - K_U03

Po ukończeniu przedmiotu student:

1. Posiada umiejętność analizy i oceny funkcjonowania podmiotów systemu bezpieczeństwa w systemach demokratycznych i niedemokratycznych, w czasie wojny i pokoju.

2. Posiada umiejętność przygotowania krótkich wystąpień w języku polskim dotyczących zagadnień z zakresu historii bezpieczeństwa, z wykorzystaniem aktów prawnych i innych źródeł historycznych.

3. Posiada kompetencje do samodzielnego pogłębiania wiedzy z zakresu historii bezpieczeństwa, w szczególności potrafi ocenić wartość literatury przedmiotu, dokonać kwerendy w podstawowym zakresie.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena końcowa z przedmiotu jest wypadkową: oceny z egzaminu końcowego – forma pisemna opisowa; oceny wystąpienia (dla chętnych); obserwacji i ewaluacji intensywności, a także jakości aktywności studenta na zajęciach oraz jego obecności.

Metody oceny pracy studenta Liczba punktów/udział w ocenie końcowej

ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność) 20%

końcowy egzamin pisemny 70%

kontrola obecności Dopuszczalne dwie nieobecności

projekt 10%

Tab. Wskaźniki końcowej oceny studenta dla przedmiotu…..

Ocena Algorytm oceny końcowej

2

3*** powyżej 50%, ale nie więcej niż 60%

3,5 powyżej 60%, ale nie więcej niż 70%

4 powyżej 70%, ale nie więcej niż 80%

4,5 powyżej 80%, ale nie więcej niż 90%

5 powyżej 90%

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (zakończony)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Szustek
Prowadzący grup: Anna Szustek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Problematyka przedmiotu:

- mieści się w obszarze badawczym związanym z analizą instytucji bezpieczeństwa w ujęciu historycznym - przede wszystkim w XX wieku, w tym szczególnie służb porządkowych, informacyjnych, zarówno cywilnych, jak i wojskowych;

- obejmuje tematykę dotyczącą instytucji bezpieczeństwa w systemach demokratycznych i niedemokratycznych;

- koncentruje się przede wszystkim na zagadnieniach związanych z państwem polskim (II RP i PL), ale także uwzględnia systemy bezpieczeństwa w innych państwach ( w proporcjach - 2/3 tematyka dot. państwa polskiego; 1/3 inne państwa).

Pełny opis:

Celem kursu jest przekazanie studentom wiedzy - na bazie odpowiednio dobranej literatury - na temat funkcjonowania systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego w państwach demokratycznych i niedemokratycznych. Student po zakończeniu kursu powinien rozumieć uwarunkowania obiektywne i procesy związane z funkcjonowaniem systemów bezpieczeństwa wewnętrznego.

Szczegółowe cele kształcenia obejmują:

 zapamiętanie przez uczestników kursu faktografii, pojęć w celu poznania i zrozumienia problematyki dotyczącej funkcjonowania systemów bezpieczeństwa wewnętrznego;

 przyswojenie niezbędnej wiedzy do poznania systemów bezpieczeństwa w państwach demokratycznych i niedemokratycznych;

 zdobycie wiedzy o cechach systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie umiejętności krytycznej analizy i oceny systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie podstawowych kompetencji w zakresie posługiwania się literaturą naukową, w tym umiejętność selekcji informacji, oceny krytycznej literatury;

 zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie korzystania ze źródeł historycznych, w tym krytyka wewnętrzna i zewnętrzna źródła;

 poznanie zasad i zdobycie umiejętności w zakresie przygotowania pracy pisemnej / ustnej - kwerenda, selekcja materiału, budowa pracy.

Zakres tematów

1. Wywiad wojskowy w okresie walki o rząd i granice II RP (1918-1923).

2. Służby policyjne w okresie Drugiej Niepodległości.

3. Polskie służby wywiadowcze wobec zagrożenia ze strony Niemiec.

4. Polskie służby wywiadowcze na kierunku wschodnim (szczeg. wobec zagrożenia ze strony ZSRR).

5. Państwo policyjne w okresie III Rzeszy Niemieckiej.

6. Policjanci polscy w czasie II wojny światowej. Policja na ziemiach polskich w okresie okupacji.

7. Polski wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej.

8. Wywiad Polskiego Państwa Podziemnego.

9. Służby specjalne Wielkiej Brytanii.

10. Organizacja i działalność Milicji Obywatelskiej w PL.

11. Wywiad cywilny w PL.

12. Wywiad wojskowy w PL.

13. Aparat bezpieczeństwa w PL.

14. Służby bezpieczeństwa państwa PRL w historiografii.

15. System policyjny i służby bezpieczeństwa ZSRR.

16. Służby specjalne USA.

Literatura:

Literatura obowiązkowa (podane strony) i uzupełniająca

• J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, wyd. wiele, roz. XI, p. II, B, C.

• W. Bułhak (red.), Wywiad i kontrwywiad Armii Krajowej, Warszawa 2008.

• S. Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 , Poznań 2011, s. 17-37, 49- 93.

• S. Cenckiewicz, Oczyma bezpieki. Szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Kraków 2004.

• W. Charczuk, Działalność radzieckiego aparatu bezpieczeństwa i kontrwywiadu(NKWD i Smiersz) przeciwko podziemiu niepodległościowemu na Podlasiu i wschodnim Mazowszu lipiec 1944 – grudzień 1945, [w:] „ Wschodni Rocznik Humanistyczny”, t. III 2006.

• M. Ciepielewicz, M. Zagórniak, Przygotowania niemieckie do agresji na Polskę w świetle sprawozdań Oddziału II Sztabu Głównego WP. Dokumenty , Wrocław 1969.

• C. Chlebowski, Wachlarz. Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej, wrzesień 1941 – marzec 1943, Warszawa 1983.

• H. Ćwięk, Przeciw Abwehrze. Kulisy wywiadu i kontrwywiad , Warszawa 2001.

• H. Ćwięk, W tajnej służbie II Rzeczypospolitej. Wywiad Polski wobec Niemiec w latach 1918-1939 , Częstochowa 2009.

• H. Domińczak, Organy bezpieczeństwa PRL 1944-1989. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW , Warszawa 1997 (Bellona)

• T. Dubicki , D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia Polsko-Brytyjskiej Komisji Historycznej, Warszawa 2004; Wybór dokumentów , oprac. Jan Stanisław Ciechanowski, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2005.

• W. Fryziak, B. Kopka, G. Majchrzak, Dzieje aparatu represji w PRL (1944-1989). Stan badań, Warszawa-Kraków 2004, s. 4-44. (jest też w wersji elektronicznej- ipn.gov.pl).

• R. Jeffreys-Jones, FBI. Historia, Kraków 2009, s. 193-208.

• D. Kahn, Szpiedzy Hitlera. Niemiecki wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej, Warszawa 2000.

• Z.J. Kapera (red.), Wkład polskiego wywiadu w zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej , Kraków 2004.

• R. Kessler, CIA od środka, Wyd. Ryton, Warszawa 1994,s. 15-25, 31-40.

• P. Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach Polskich 1939-1945. Kulisy wywiadu i kontrwywiadu, Dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2002.

• P. Kołakowski, Pretorianie Stalina. Sowieckie służby bezpieczeństwa i wywiadu na ziemiach polskich 1939-1945, Warszawa 2010.

• W. Kozaczuk, Bitwa o tajemnice. Służby wywiadowcze Polski i Rzeszy Niemieckiej 1922-1939 , Warszawa 1997.

• J. Krasuski , Historia Niemiec, Wrocław 2004, s. 424-432.

• J. Krasuski , Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Poznań 1978, s. 357-368.

• A. Krzak, Kontrwywiad wojskowy II Rzeczypospolitej przeciwko radzieckim służbom specjalnym 1921-1939 , Toruń 2007.

• F. Kusiak, Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej, (PIW) Warszawa 1992.

• R. Litwiński, Korpus policji w II Rzeczypospolitej. Służba i życie prywatne , Lublin 2010.

• P. Machcewicz, Monachijska menażeria. Walka z Radiem Wolna Europa 1950-1989 , Warszawa 2007.

• R. Majzner, Polski wywiad wojskowy wobec polityki III Rzeszy 1933-1939 , Toruń 2006.

• M. Masson, Wojna moja miłość. Krystyna Skarbek – ulubiona agentka Churchilla, lub J. Larecki, Agentka o wielu twarzach , KiW 2008.

• P. Majer, Milicja Obywatelska w systemie organów władz PRL , Toruń 2003.

• P. Majer, Historiografia i stan badań nad dziejami aparatu bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wojsk wewnętrznych, Warszawa (ASW) 1984.

M. Maczyński, Policja Państwowa w II Rzeczypospolitej. Organizacyjno-prawne podstawy funkcjonowania, Kraków 1997.

• S. Michalak, O służbach specjalnych w brytyjskim parlamencie. Dzieje parlamentarnej kontroli służb specjalnych w Wielkiej Brytanii (1909-1994), Warszawa 2006, s. 9-26, 59-93, 265-284.

• A. Misiuk, Służby specjalne II Rzeczpospolitej, Bellona, Warszawa 1998.

• A. Misiuk, Historia policji w Polsce od X wieku do współczesności, Warszawa 2008, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• F. Musiał, J. Szarek, Czerwone szwadrony postępu, Kraków 201, s. 9-41.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa. Strategia i taktyka , Warszawa 1994.

• A. Paczkowski, System represji w Polsce Ludowej 1944-1989, [w:] Czarna księga komunizmu, 1999.

• A. Paczkowski, Wywiad cywilny Polski komunistycznej 1945-1989. Próba ogólnego zarysu, [w:] „Zeszyty Historyczne” 2005, z. 152.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa, [w:] Instytucje państwa totalitarnego. Polska 1944-1956. Raport. Opracowanie, Warszawa (ISP PAN) 1994.

• Pepłoński, Wojna o tajemnice. W tajnej służbie Rzeczypospolitej 1918-1944, Kraków 2011, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• A. Pepłoński, Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej, Toruń 2004.

• A. Pepłoński, Wywiad polski na ZSRR 1921-1939 , Warszawa 1996.

• A. Pepłoński, Wywiad Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1945, Warszawa 1995.

• R. Pieja, Przewodnik po cywilnych służbach specjalnych. Od UB do ABW , Mikołów 2011, s. 9-36.

• M. Piotrowski, Ludzie bezpieki w walce z Narodem i Kościołem. Służba Bezpieczeństwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1944-1978. Centrala, Lublin 2000.

• P. Piotrowski (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. III (1975-1990), Warszawa 2008.

• M. Riebling, Tajna wojna między FBI a CIA, Warszawa 1996, s. 5-16, 51-67.

• F. Ryszka, Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie Państwa i prawa III Rzeszy , Wrocław 1985, s. 333-373.

• Z. Siemiątkowski, Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej , Warszawa 2009, s. 53-102; (102-130); (131-207).

• K. Szwagrzyk (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. I (1944-1956), Warszawa 2005.

• J. Tucholski, Cichociemni, Warszawa 1985.

• W. Turner, Tajne wojny FBI I CIA, Warszawa 2002, s. 7-10, 14-25, 423-449.

• T. Weiner, Dziedzictwo popiołów. Historia CIA, Warszawa 2009, s. 11-16, 19-49, 551-569.

• N. West, MI-5. Operacje brytyjskiej Służby Bezpieczeństwa 1909-1945, Bellona, Warszawa 1999, s. 9-17, 120-144, 287-293.

• N. West, MI-6. Operacje brytyjskiej Tajnej Służby Wywiadu , Bellona, Warszawa 2000, s. 8-11, 14, 16-17.

• R. Wnuk, Wywiad polski we Francji 1940-1945, [w:] T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia polsko-brytyjskiej komisji historycznej, Warszawa 2004.

• M. Wojewódzki, Akcja V-1, V-2, Warszawa 1975.

• Zechenter Anna, KGB gra w szachy, Kraków 2010, s. 62-81.

• Z dziejów terroru w państwie radzieckim 1917-1953. Wybór źródeł, Jakub Wojtkowiak (wstęp, tłum, i oprac.), Poznań 2012, s. 79-85.

Uwagi:

Przedmiot realizowany stacjonarnie.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2022/23" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2022-10-01 - 2023-01-29
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Szustek
Prowadzący grup: Anna Szustek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Problematyka przedmiotu:

- mieści się w obszarze badawczym związanym z analizą instytucji bezpieczeństwa w ujęciu historycznym - przede wszystkim w XX wieku, w tym szczególnie służb porządkowych, informacyjnych, zarówno cywilnych, jak i wojskowych;

- obejmuje tematykę dotyczącą instytucji bezpieczeństwa w systemach demokratycznych i niedemokratycznych;

- koncentruje się przede wszystkim na zagadnieniach związanych z państwem polskim (II RP i PL), ale także uwzględnia systemy bezpieczeństwa w innych państwach ( w proporcjach - 2/3 tematyka dot. państwa polskiego; 1/3 inne państwa).

Pełny opis:

Celem kursu jest przekazanie studentom wiedzy - na bazie odpowiednio dobranej literatury - na temat funkcjonowania systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego w państwach demokratycznych i niedemokratycznych. Student po zakończeniu kursu powinien rozumieć uwarunkowania obiektywne i procesy związane z funkcjonowaniem systemów bezpieczeństwa wewnętrznego.

Szczegółowe cele kształcenia obejmują:

 zapamiętanie przez uczestników kursu faktografii, pojęć w celu poznania i zrozumienia problematyki dotyczącej funkcjonowania systemów bezpieczeństwa wewnętrznego;

 przyswojenie niezbędnej wiedzy do poznania systemów bezpieczeństwa w państwach demokratycznych i niedemokratycznych;

 zdobycie wiedzy o cechach systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie umiejętności krytycznej analizy i oceny systemów i instytucji bezpieczeństwa wewnętrznego;

 wyrobienie podstawowych kompetencji w zakresie posługiwania się literaturą naukową, w tym umiejętność selekcji informacji, oceny krytycznej literatury;

 zdobycie wiedzy i umiejętności w zakresie korzystania ze źródeł historycznych, w tym krytyka wewnętrzna i zewnętrzna źródła;

 poznanie zasad i zdobycie umiejętności w zakresie przygotowania pracy pisemnej / ustnej - kwerenda, selekcja materiału, budowa pracy.

Zakres tematów

1. Wywiad wojskowy w okresie walki o rząd i granice II RP (1918-1923).

2. Służby policyjne w okresie Drugiej Niepodległości.

3. Polskie służby wywiadowcze wobec zagrożenia ze strony Niemiec.

4. Polskie służby wywiadowcze na kierunku wschodnim (szczeg. wobec zagrożenia ze strony ZSRR).

5. Państwo policyjne w okresie III Rzeszy Niemieckiej.

6. Policjanci polscy w czasie II wojny światowej. Policja na ziemiach polskich w okresie okupacji.

7. Polski wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej.

8. Wywiad Polskiego Państwa Podziemnego.

9. Służby specjalne Wielkiej Brytanii.

10. Organizacja i działalność Milicji Obywatelskiej w PL.

11. Wywiad cywilny w PL.

12. Wywiad wojskowy w PL.

13. Aparat bezpieczeństwa w PL.

14. Służby bezpieczeństwa państwa PRL w historiografii.

15. System policyjny i służby bezpieczeństwa ZSRR.

16. Służby specjalne USA.

Literatura:

Literatura obowiązkowa (podane strony) i uzupełniająca

• J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, wyd. wiele, roz. XI, p. II, B, C.

• W. Bułhak (red.), Wywiad i kontrwywiad Armii Krajowej, Warszawa 2008.

• S. Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 , Poznań 2011, s. 17-37, 49- 93.

• S. Cenckiewicz, Oczyma bezpieki. Szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Kraków 2004.

• W. Charczuk, Działalność radzieckiego aparatu bezpieczeństwa i kontrwywiadu(NKWD i Smiersz) przeciwko podziemiu niepodległościowemu na Podlasiu i wschodnim Mazowszu lipiec 1944 – grudzień 1945, [w:] „ Wschodni Rocznik Humanistyczny”, t. III 2006.

• M. Ciepielewicz, M. Zagórniak, Przygotowania niemieckie do agresji na Polskę w świetle sprawozdań Oddziału II Sztabu Głównego WP. Dokumenty , Wrocław 1969.

• C. Chlebowski, Wachlarz. Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej, wrzesień 1941 – marzec 1943, Warszawa 1983.

• H. Ćwięk, Przeciw Abwehrze. Kulisy wywiadu i kontrwywiad , Warszawa 2001.

• H. Ćwięk, W tajnej służbie II Rzeczypospolitej. Wywiad Polski wobec Niemiec w latach 1918-1939 , Częstochowa 2009.

• H. Domińczak, Organy bezpieczeństwa PRL 1944-1989. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW , Warszawa 1997 (Bellona)

• T. Dubicki , D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia Polsko-Brytyjskiej Komisji Historycznej, Warszawa 2004; Wybór dokumentów , oprac. Jan Stanisław Ciechanowski, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2005.

• W. Fryziak, B. Kopka, G. Majchrzak, Dzieje aparatu represji w PRL (1944-1989). Stan badań, Warszawa-Kraków 2004, s. 4-44. (jest też w wersji elektronicznej- ipn.gov.pl).

• R. Jeffreys-Jones, FBI. Historia, Kraków 2009, s. 193-208.

• D. Kahn, Szpiedzy Hitlera. Niemiecki wywiad wojskowy w czasie II wojny światowej, Warszawa 2000.

• Z.J. Kapera (red.), Wkład polskiego wywiadu w zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej , Kraków 2004.

• R. Kessler, CIA od środka, Wyd. Ryton, Warszawa 1994,s. 15-25, 31-40.

• P. Kołakowski, NKWD i GRU na ziemiach Polskich 1939-1945. Kulisy wywiadu i kontrwywiadu, Dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2002.

• P. Kołakowski, Pretorianie Stalina. Sowieckie służby bezpieczeństwa i wywiadu na ziemiach polskich 1939-1945, Warszawa 2010.

• W. Kozaczuk, Bitwa o tajemnice. Służby wywiadowcze Polski i Rzeszy Niemieckiej 1922-1939 , Warszawa 1997.

• J. Krasuski , Historia Niemiec, Wrocław 2004, s. 424-432.

• J. Krasuski , Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945, Poznań 1978, s. 357-368.

• A. Krzak, Kontrwywiad wojskowy II Rzeczypospolitej przeciwko radzieckim służbom specjalnym 1921-1939 , Toruń 2007.

• F. Kusiak, Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej, (PIW) Warszawa 1992.

• R. Litwiński, Korpus policji w II Rzeczypospolitej. Służba i życie prywatne , Lublin 2010.

• P. Machcewicz, Monachijska menażeria. Walka z Radiem Wolna Europa 1950-1989 , Warszawa 2007.

• R. Majzner, Polski wywiad wojskowy wobec polityki III Rzeszy 1933-1939 , Toruń 2006.

• M. Masson, Wojna moja miłość. Krystyna Skarbek – ulubiona agentka Churchilla, lub J. Larecki, Agentka o wielu twarzach , KiW 2008.

• P. Majer, Milicja Obywatelska w systemie organów władz PRL , Toruń 2003.

• P. Majer, Historiografia i stan badań nad dziejami aparatu bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wojsk wewnętrznych, Warszawa (ASW) 1984.

M. Maczyński, Policja Państwowa w II Rzeczypospolitej. Organizacyjno-prawne podstawy funkcjonowania, Kraków 1997.

• S. Michalak, O służbach specjalnych w brytyjskim parlamencie. Dzieje parlamentarnej kontroli służb specjalnych w Wielkiej Brytanii (1909-1994), Warszawa 2006, s. 9-26, 59-93, 265-284.

• A. Misiuk, Służby specjalne II Rzeczpospolitej, Bellona, Warszawa 1998.

• A. Misiuk, Historia policji w Polsce od X wieku do współczesności, Warszawa 2008, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• F. Musiał, J. Szarek, Czerwone szwadrony postępu, Kraków 201, s. 9-41.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa. Strategia i taktyka , Warszawa 1994.

• A. Paczkowski, System represji w Polsce Ludowej 1944-1989, [w:] Czarna księga komunizmu, 1999.

• A. Paczkowski, Wywiad cywilny Polski komunistycznej 1945-1989. Próba ogólnego zarysu, [w:] „Zeszyty Historyczne” 2005, z. 152.

• A. Paczkowski, Aparat bezpieczeństwa, [w:] Instytucje państwa totalitarnego. Polska 1944-1956. Raport. Opracowanie, Warszawa (ISP PAN) 1994.

• Pepłoński, Wojna o tajemnice. W tajnej służbie Rzeczypospolitej 1918-1944, Kraków 2011, (wyb. frag. do kilku tematów - wg programu zajęć)

• A. Pepłoński, Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej, Toruń 2004.

• A. Pepłoński, Wywiad polski na ZSRR 1921-1939 , Warszawa 1996.

• A. Pepłoński, Wywiad Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1945, Warszawa 1995.

• R. Pieja, Przewodnik po cywilnych służbach specjalnych. Od UB do ABW , Mikołów 2011, s. 9-36.

• M. Piotrowski, Ludzie bezpieki w walce z Narodem i Kościołem. Służba Bezpieczeństwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1944-1978. Centrala, Lublin 2000.

• P. Piotrowski (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. III (1975-1990), Warszawa 2008.

• M. Riebling, Tajna wojna między FBI a CIA, Warszawa 1996, s. 5-16, 51-67.

• F. Ryszka, Państwo stanu wyjątkowego. Rzecz o systemie Państwa i prawa III Rzeszy , Wrocław 1985, s. 333-373.

• Z. Siemiątkowski, Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej , Warszawa 2009, s. 53-102; (102-130); (131-207).

• K. Szwagrzyk (red.), Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, t. I (1944-1956), Warszawa 2005.

• J. Tucholski, Cichociemni, Warszawa 1985.

• W. Turner, Tajne wojny FBI I CIA, Warszawa 2002, s. 7-10, 14-25, 423-449.

• T. Weiner, Dziedzictwo popiołów. Historia CIA, Warszawa 2009, s. 11-16, 19-49, 551-569.

• N. West, MI-5. Operacje brytyjskiej Służby Bezpieczeństwa 1909-1945, Bellona, Warszawa 1999, s. 9-17, 120-144, 287-293.

• N. West, MI-6. Operacje brytyjskiej Tajnej Służby Wywiadu , Bellona, Warszawa 2000, s. 8-11, 14, 16-17.

• R. Wnuk, Wywiad polski we Francji 1940-1945, [w:] T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling (red., por. zb.,), Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, t. I, Ustalenia polsko-brytyjskiej komisji historycznej, Warszawa 2004.

• M. Wojewódzki, Akcja V-1, V-2, Warszawa 1975.

• Zechenter Anna, KGB gra w szachy, Kraków 2010, s. 62-81.

• Z dziejów terroru w państwie radzieckim 1917-1953. Wybór źródeł, Jakub Wojtkowiak (wstęp, tłum, i oprac.), Poznań 2012, s. 79-85.

Uwagi:

Przedmiot realizowany stacjonarnie.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.