Uniwersytet Warszawski - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Stosunki międzynarodowe na obszarze WNP

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2104-L-D5SMWN
Kod Erasmus / ISCED: 14.6 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Stosunki międzynarodowe na obszarze WNP
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: Stosunki Międzynarodowe - DZIENNE I STOPNIA 5 semestr 3 rok -przedmioty do wyboru
Stosunki Międzynarodowe - DZIENNE I STOPNIA 5 semestr 3 rok -przedmioty obowiązkowe
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Znajomość podstawowych faktów dotyczących historii oraz procesów politycznych zachodzących na obszarze WNP.

Tryb prowadzenia:

w sali
zdalnie

Skrócony opis:

Dekompozycja ZSRR. Znaczenie obszaru poradzieckiego w świecie. Uwarunkowania stosunków międzynarodowych na obszarze poradzieckim. Ewolucja ładu międzynarodowego w przestrzeni poradzieckiej. Doktryna polityki zagranicznej Rosji i jej polityka wobec państw poradzieckich. Białoruś, Ukraina i Mołdawia w stosunkach międzynarodowych. Specyfika stosunków międzynarodowych w subregionach: kaukaskim oraz poradzieckiej Azji Środkowej. Polska wobec obszaru poradzieckiego.

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do zajęć

2. Dekompozycja ZSRR - ukształtowanie nowych podmiotów stosunków międzynarodowych na obszarze poradzieckim.

3. Znaczenie polityczne, ekonomiczne oraz społeczno-kulturowe obszaru poradzieckiego w świecie.

4-5. Uwarunkowania stosunków międzynarodowych na obszarze poradzieckim: historyczne, polityczne, społeczno-ekonomiczne, kulturowe. Czynniki sprzyjające i ograniczające rozwój państw poradzieckich.

6-7. Ewolucja ładu międzynarodowego w przestrzeni poradzieckiej. Zaangażowanie państw trzecich i organizacji międzynarodowych na obszarze b. ZSRR. Czynniki sprzyjające (re-)integracji i dezintegracji obszaru poradzieckiego.

8-9. Doktryna polityki zagranicznej Rosji i jej polityka wobec państw poradzieckich. Tożsamość i strategia międzynarodowa Rosji. Miejsce i rola "bliskiej zagranicy" w rosyjskiej doktrynie polityki zagranicznej i doktrynie bezpieczeństwa. Rosyjska wersja "doktryny Monroe" i reakcja Rosji na zaangażowanie państw trzecich na obszarze poradzieckim. Ewolucja podejścia Federacji Rosyjskiej do problematyki obszaru poradzieckiego.

10-12. Białoruś, Ukraina i Mołdawia w stosunkach międzynarodowych.

Ewolucja tożsamości międzynarodowej i polityki zagranicznej ww. państw. Podstawy prawne i praktyka białorusko-rosyjskiej integracji. Problematyka relacji ukraińsko-rosyjskich. Wojna Rosji przeciw Ukrainie. Problem Naddniestrza.

13-14. Specyfika stosunków międzynarodowych w subregionach:

a) kaukaskim;

b) poradzieckiej Azji Środkowej

Kształtowanie państwowości oraz polityka zagraniczna Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji oraz Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Problem konfliktów lokalnych (Czeczenia, Abchazja, Płd. Osetia, Górski Karabach, wojna gruzińsko-rosyjska). Zagrożenie ekstremizmem islamskim. Kwestia wydobycia i przesyłu surowców energetycznych. Napięcia o podłożu ekologicznym. Współpraca środkowoazjatycka.

15. Polska wobec obszaru poradzieckiego.

Literatura:

Literatura podstawowa:

1. A..Czyż, Obszar poradziecki w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej, Katowice 2023.

2. M, Raś, Cele oddziaływań politycznych Federacji Rosyjskiej, w: T. Stępniewski (red.), Rosja wobec państw Europy Środkowej i Wschodniej: zagrożenia pozamilitarne, Lublin 2021.

3. M. Raś, A. Włodkowska, Bezpieczeństwo obszaru WNP, w: R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2008.

4. M. Raś, A. Włodkowska, Bezpieczeństwo obszaru WNP, w: R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2018.

5. Roczniki Strategiczne z lat 1995/96–2022/23 (fragmenty dot. polityki zagr. Rosji oraz stosunków międzynarodowych na obszarze poradzieckim)

Literatura uzupełniająca:

1. V. Avioutskii, Aksamitne rewolucje, Warszawa 2007;

2. S. Bieleń, Tożsamość międzynarodowa Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2006;

3. S. Bieleń (red.) Rosja w procesach globalizacji, Warszawa 2013;

4. S. Bieleń (red.), Wizerunki międzynarodowe Rosji, Warszawa 2011;

5. T. Bodio, W. Jakubowski (red.), Przywództwo i elity polityczne w krajach WNP, Warszawa 2010.

6. A. Curanović, Przeznaczeni do wielkości! Poczucie misji w polityce zagranicznej Przypadek Rosji, Warszawa 2020.

7. M. David, T. Romanova (red.), The Routledge Handbook of EU-Russia Relations, Abingdon, Oxon; New York, NY; 2021;

8. M. Domańska, Uwarunkowania procesów integracyjnych i dezintegracyjnych na obszarze poradzieckim, Warszawa 2013;

9. A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Polityka wschodnia Polski, Lublin-Warszawa 2009;

10. R. Grodzki, Wojna gruzińsko – rosyjska 2008. Przyczyny – przebieg – skutki, 2009;

11. A. Halonen, K. Frazier, W cieniu świętej księgi, Wołowiec 2010;

12. W. Hilz, S. Minasyan, M. Raś (red.), Ambiguities of Europe’s Eastern Neighbourhood: Perspectives from Germany and Poland, Wiesbaden 2020.

13. K. Janicki, Źródła nienawiści, Kraków-Warszawa 2009;

14. K. Iwańczuk, T. Kapuśniak (red.), Region Kaukazu w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2008;

15. T. Kapuśniak (red.), Federacja Rosyjska – WNP, Lublin-Warszawa 2011;

16. T. Kapuśniak, K. Fedorowicz, M. Gołoś (red.), Białoruś, Mołdawia i Ukraina wobec wyzwań współczesnego świata, Lublin 2009;

17. S. Kardaś, M. Kaczmarski, Z prądem rzeki. Międzynarodowe spory wodno-energetyczne w regionie Azji Centralnej, Warszawa 2012;

18. R. Kuźniar, Porządek międzynarodowy. Perspektywa ontologiczna, Warszawa 2019;

19. W. Marciniak, Rozgrabione imperium, Kraków 2001, s. 90–100 i 169–204;

20. E. Matuszek, Narody Północnego Kaukazu. Historia – kultura – konflikty 1985 – 1991, Toruń 2007;

21. E. Mironowicz, Polityka zagraniczna Białorusi 1990-2010, Białystok 2011;

22. M. Pietraś, T. Kapuśniak, Ukraina w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2007;

23. M. Raś, Aktywność międzynarodowa regionów Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2018;

24. M. Raś, Charakterystyka państw Europy Wschodniej i Kaukazu Południowego, w: A. Szeptycki (red.), Między sąsiedztwem a integracją, Warszawa 2011;

25. M. Raś, Ewolucja polityki zagranicznej Rosji wobec Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej w latach 1991-2001, Warszawa 2005;

26. M. Raś, Polityka Rosji wobec Ukrainy i jej implikacje dla ładu międzynarodowego w Europie, w: K. Czornik, M. Lakomy, M. Stolarczyk (red.), Implikacje konfliktu ukraińskiego dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski. Aspekty polityczne, wojskowe, gospodarcze oraz społeczne, Katowice 2015.

27. M. Raś, Problemy graniczne Federacji Rosyjskiej, Polityka Wschodnia 2012, nr 2;

28. M. Raś, Rosja wobec świata islamu, Studia Wschodnie Instytutu Europy Środkowo -Wschodniej 2013;

29. M. Raś, "Rosyjski imperializm" czy "zachodni ekspansjonizm"? Konkurencyjne narracje akademickie w odniesieniu do źródeł konfliktu Unia Europejska – Rosja, w: T. Kubin, J. Łapaj-Kucharska, T. Okraska (red.), Wokół teoretycznych i praktycznych aspektów stosunków międzynarodowych. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Mieczysławowi Stolarczykowi, Katowice 2020,

30. T. Stępniewski (red.), Nowa Wielka Gra w regionie Azji Centralnej, Lublin-Warszawa 2012;

31. A. Szeptycki, Ukraina wobec Rosji. Studium zależności, Warszawa 2013;

32. I. Topolski, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw Europy Wschodniej, Lublin 2013;

33. A. Wierzbicki, Etnopolityka w Azji Centralnej, Warszawa 2008;

34. A. Włodkowska, Polityka Federacji Rosyjskiej na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw, Toruń 2006;

35. Analizy, raporty i inne materiały dotyczące obszaru poradzieckiego Ośrodka Studiów Wschodnich w Warszawie oraz Instytutu Europy Środkowej (wcześniej: Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej) w Lublinie.

36. Współczesna Azja Centralna – seria prac nt. poradzieckich republik środkowoazjatyckich pod redakcją T. Bodio, Warszawa 2002–2005.

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu kursu student/ka powinien/powinna:

- rozumieć tendencje w stosunkach międzynarodowych w przestrzeni poradzieckiej;

- rozwinąć wiedzę na temat państw poradzieckich i ich polityk zagranicznych;

- posiąść wiedzę o historycznych, kulturowych, społecznych, ekonomicznych, militarnych i innych uwarunkowaniach stosunków międzynarodowych w regionie;

- uzyskać swobodę w wyszukiwaniu oraz analizowaniu informacji na temat stosunków międzynarodowych na obszarze poradzieckim;

- rozwinąć umiejętność analitycznego i krytycznego myślenia i oceny polityk zagranicznych państw poradzieckich;

- rozwinąć zdolność do formułowania przemyślanych konkluzji na ten temat;

- być lepiej przygotowanym do udziału w innych kursach z zakresu stosunków międzynarodowych.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie na ocenę.

Studenci uzyskają zaliczenie na podstawie:

- obecność na zajęciach (dopuszczalne 2 nieobecności) – 10% oceny;

- kolokwium końcowe (w formie testu) – 90% oceny.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-01-28
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Raś
Prowadzący grup: Maciej Raś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Tryb prowadzenia:

w sali

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do zajęć

2. Proces dezintegracji ZSRR

Pogłębiający się kryzys gospodarczy i społeczny państwa radzieckiego. Przemiany okresu pieriestrojki. Wzrost dążeń niepodległościowych w republikach związkowych. Nowe koncepcje radzieckiej federacji. Tzw. pucz sierpniowy w 1991 roku i jego konsekwencje dla funkcjonowania państwa związkowego. Powstanie WNP i rozpad ZSRR.

3. WNP jako próba reintegracji obszaru poradzieckiego w wymiarze politycznym

Tendencje reintegracyjne na obszarze b. ZSRR na początku lat dziewięćdziesiątych. Podstawy prawne funkcjonowania WNP. Cele i zasady WNP. Organy polityczne Wspólnoty i ich ewolucja. Odmienne wizje Wspólnoty i procesy jej politycznej dezintegracji. Nierównomierny zakres powiązań politycznych między państwami WNP. Próby reformy WNP. Ocena roli Wspólnoty w procesach suwerenizacji republik poradzieckich (WNP jako instrument "cywilizowanego rozwodu"). Alternatywne wobec WNP projekty integracyjne w regionie. Współpraca w dziedzinie zwalczania międzynarodowego terroryzmu.

4. Kierunki integracji gospodarczej na obszarze WNP

Dezintegracja powiązań gospodarczych między państwami poradzieckimi. Rozpad strefy rublowej. Dążenie do zintensyfikowania współpracy gospodarczej w regionie. Unia Gospodarcza i próby powołania do życia strefy wolnego handlu. Unia Celna. Eurazjatycka Unia Gospodarcza.

5. Problematyka współpracy wojskowej w ramach WNP

Rozpad jednolitych sił zbrojnych. Sukcesja poradzieckiego arsenału nuklearnego. System bezpieczeństwa zbiorowego WNP - podstawy prawne, ewolucja, Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (OUBZ). Integracja w dziedzinie ochrony granic i systemów obrony powietrznej. Siły pokojowe WNP. Współpraca dwustronna państw WNP w dziedzinie bezpieczeństwa wojskowego.

6. Doktryna polityki zagranicznej Rosji i jej polityka wobec państw poradzieckich

Strategia międzynarodowa Rosji. Miejsce i rola WNP oraz państw bliskiej zagranicy w rosyjskiej doktrynie polityki zagranicznej i doktrynie bezpieczeństwa. Rosyjska wersja doktryny Monroe i reakcja Rosji na zaangażowanie państw spoza WNP na obszarze poradzieckim. Ewolucja podejścia Federacji Rosyjskiej do problematyki obszaru poradzieckiego

7. Białoruś, Ukraina i Mołdawia w stosunkach międzynarodowych

Ewolucja polityki zagranicznej ww. państw i ich zaangażowanie w procesy integracji w ramach Wspólnoty. Kształtowanie się Związku Białorusi i Rosji - podstawy prawne państwa związkowego i praktyka białorusko - rosyjskiej integracji. Problematyka relacji ukraińsko - rosyjskich. Problem Naddniestrza.

8-9. Specyfika stosunków międzynarodowych w subregionie:

a) zakaukaskim;

b) poradzieckiej Azji Środkowej

Polityka zagraniczna Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji oraz Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Uzbekistanu i ich udział w integracji w ramach WNP. Problem konfliktów lokalnych (Abchazja, Płd. Osetia, wąwóz pankiski, Górski Karabach). Zagrożenie ekstremizmem islamskim. Kwestia wydobycia i przesyłu surowców energetycznych. Współpraca środkowoazjatycka.

10. Wpływ polityki państw spoza WNP na stosunki międzynarodowe w regionie

Zaangażowanie USA, UE, mocarstw zachodnioeuropejskich oraz niektórych państw azjatyckich (Turcja, Iran, ChRL) na obszarze Wspólnoty. Działalność wybranych organizacji międzynarodowych (KBWE/OBWE, Rada Europy, NATO) w regionie WNP.

Literatura:

Literatura podstawowa:

 M. Domańska, Uwarunkowania procesów integracyjnych i dezintegracyjnych na obszarze poradzieckim, Warszawa 2013;

 A. Legucka, K. Malak (red.), Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa na obszarze WNP, Warszawa 2008;

 A. Kowalczyk, I. Bil, T. Otłowski (red.), Konflikt na Ukrainie a sytuacja strategiczna na obszarze postradzieckim, Warszawa, wrzesień 2014,

http://fae.pl/raportfaerosjaaobszarpostradziecki.pdf;

 A. Kowalczyk, I. Bil, T. Otłowski (red.), Wpływ wojny z Ukrainą na sytuację wewnętrzną w Rosji i jej relacje z Zachodem, Warszawa, czerwiec 2015,

http://fae.pl/raportfaerosjaukrainaskutki2.pdf;

 M. Raś, A. Włodkowska, Bezpieczeństwo obszaru WNP, w: R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2008, rozdz. XIII;

 M. Raś, Charakterystyka państw Europy Wschodniej i Kaukazu Południowego,

w: A. Szeptycki (red.), Między sąsiedztwem a integracją, Warszawa 2011;

 M. Raś, Polityka Rosji wobec Ukrainy i jej implikacje dla ładu międzynarodowego w Europie, w: K. Czornik, M. Lakomy, M. Stolarczyk (red.), Implikacje konfliktu ukraińskiego dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski. Aspekty polityczne, wojskowe, gospodarcze oraz społeczne, Katowice 2015;

 M. Raś, Miejsce Rosji w Europie, w; S. Bieleń, A. Skrzypek (red.), Rosja. Refleksje o transformacji, Warszawa 2010;

 M. Raś, Wpływ konfliktu ukraińskiego na postrzeganie ładu europejskiego w Rosji, w: T. Kubaczyk, S. Piotrowski, M. Żyła (red.), Międzynarodowe konsekwencje konfliktu zbrojnego na Ukrainie, Warszawa 2016;

 A. Włodkowska, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec Wspólnoty Niepodległych Państw,

w: S. Bieleń, M. Raś (red.), Polityka zagraniczna Rosji, Warszawa 2008;

 Roczniki Strategiczne z lat 1995/96–2019/20.

Literatura uzupełniająca:

B. J. Albin, W. Baluk (red.), Białoruś, Wrocław 2004;

 B. J. Albin, W. Baluk (red.), Ukraina, Wrocław 2003;

 V. Avioutskii, Aksamitne rewolucje, Warszawa 2007;

 R. Backer, Rosyjskie myślenie polityczne za czasów prezydenta Putina, Toruń 2007;

 W. Baluk (red.), Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa krajów WNP, Wrocław 2008;

 S. Bieleń, Tożsamość międzynarodowa Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2006;

 S. Bieleń, Ukraina a Rosja – niezależność i dominacja, Polityka Wschodnia 1998, nr 1;

 S. Bieleń (red.) Rosja w procesach globalizacji, Warszawa 2013;

 S. Bieleń (red.), Wizerunki międzynarodowe Rosji, Warszawa 2011;

 S. Bieleń, K. Chudoliej (red.), Stosunki Rosji z Unią Europejską, Warszawa 2009;

 S. Bieleń, A. Skrzypek (red.), Geopolityka w stosunkach polsko-rosyjskich, Warszawa 2012;

 M. Bodio, Polityka energetyczna w stosunkach między Unią Europejską a Federacją Rosyjską

w latach 2000-2008, Warszawa 2009;

 T. Bodio, W. Jakubowski (red.), Przywództwo i elity polityczne w krajach WNP, Warszawa 2010.

 G. Bogielski, Polityka wobec WNP, w: B. J. Albin, W. Baluk (red.), Rosja, Wrocław 2003;

 B. Bojarczyk, A. Ziętek (red.), Region Azji Centralnej jako obszar wpływów międzynarodowych, Lublin 2008;

 A. Curanovič, Czynnik religijny w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2010;

 A. Curanovič, S. Kardaś, R. Alf, Polityka zagraniczna Federacji Rosyjskiej w okresie prezydentury Władimira Putina. Próba bilansu, Żurawia Papers, Zeszyt 12, Warszawa 2008;

 E. Cziomer, M. Czajkowski (red.), Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw członkowskich WNP, Kraków 2006;

 Ł. Donaj, Polityka bezpieczeństwa niepodległej Ukrainy 1991-2004, Łódź 2005;

 A. Dudek, R. Mazur (red.), Rosja między imperium a mocarstwem nowoczesnym, Toruń 2010;

 A. Eberhardt, Gra pozorów. Stosunki rosyjsko – białoruskie 1991-2008, Warszawa 2008;

 A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Polityka wschodnia Polski, Lublin-Warszawa 2009;

 F. Gołembski, Z. Szmyd, Mołdowa a Rosja, Polityka Wschodnia 1998, nr 1;

 I. Gretskiy, „Oranżiewaja riewolucija” i Moskowskij Patriarchat, Stosunki Międzynarodowe 2008,

nr 1-2 (37);

 R. Grinberg, Dziesięciolecie Wspólnoty Niepodległych Państw: iluzja integracji i czynnik rosyjski, Polityka Wschodnia 2001, nr 1;

 P. Grochmalski (red.), Klęska demokracji? Obszar byłego ZSRR, Toruń 2010;

 R. Grodzki, Wojna gruzińsko – rosyjska 2008. Przyczyny – przebieg – skutki, 2009;

 A. Halonen, K. Frazier, W cieniu świętej księgi, Wołowiec 2010;

 J. Holzer, Europa zimnej wojny, Warszawa 2012;

 K. Janicki, Źródła nienawiści, Kraków-Warszawa 2009;

 K. Iwańczuk, T. Kapuśniak (red.), Region Kaukazu w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2008;

 T. Kapuśniak (red.), Federacja Rosyjska – WNP, Lublin-Warszawa 2011;

 T. Kapuśniak, K. Fedorowicz, M. Gołoś (red.), Białoruś, Mołdawia i Ukraina wobec wyzwań współczesnego świata, Lublin 2009;

 T. Kapuśniak (red.), Unia Europejska i Federacja Rosyjska wobec regionu Morza Czarnego, Lublin 2010;

 S. Kardaś, M. Kaczmarski, Z prądem rzeki. Międzynarodowe spory wodno-energetyczne w regionie Azji Centralnej, Warszawa 2012;

 W. Marciniak, Rozgrabione imperium, Kraków 2001, s. 90–100 i 169–204;

 P. Marcinkowska, Europejska Polityka Sąsiedztwa, Warszawa 2011;

 E. Matuszek, Narody Północnego Kaukazu. Historia – kultura – konflikty 1985 – 1991, Toruń 2007;

 E. Mironowicz, Polityka zagraniczna Białorusi 1990-2010, Białystok 2011;

 C. Mojsiewicz, Wspólnota Niepodległych Państw, Poznań 2000 (tamże: podstawowe dokumenty WNP);

 M. Nizioł – Celewicz, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec obszaru WNP, w: A. Czarnocki,

I. Topolski (red.), Federacja Rosyjska w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2006, s. 135-155;

 M. Pajda (red.), Społeczeństwo białoruskie’2007. Nadzieje, złudzenia, perspektywy,

Warszawa – Mińsk 2007;

 M. Pietraś, T. Kapuśniak, Ukraina w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2007;

 A. Podraza (red.), Polityka UE wobec Ukrainy: partnerstwo czy członkostwo, Lublin 2006;

 M. Raś, Europejska Polityka Sąsiedztwa w regionie czarnomorskim, w: T. Ciesielski,

E. Czapiewski, W. Kusznir (red.), Region nadczarnomorski w polityce europejskiej,

Odessa–Opole–Wrocław 2008;

 M. Raś, Obszar WNP jako czynnik wpływający na tożsamość międzynarodową Federacji Rosyjskiej, w: T. Kapuśniak (red.), Federacja Rosyjska – Wspólnota Niepodległych Państw, tom 2, Lublin-Warszawa 2011;

 M. Raś, Problemy graniczne Federacji Rosyjskiej, Polityka Wschodnia 2012, nr 2;

 M. Raś, K. Dudzińska, The Question about Public Policy in Case of the Kaliningrad Oblast: Russian Exclave vs. Enclave Surrounded by the European Union, The Copernicus Journal of Political Studies 2014, nr 2

 M. Raś, Rosja jako konkurent Zachodu w regionie czarnomorskim, w: A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2009, część 1;

 M. Raś, Rosja wobec świata islamu, Studia Wschodnie Instytutu Europy Środkowo -Wschodniej 2013;

 M. Raś, E. Szkop, Stosunki Rosja - UE po kryzysie krymskim, Rocznik Instytutu Europy Środkowo – Wschodniej 2014, nr 5;

 Ma. Raś, Uwarunkowania "rewitalizacji" stosunków Rosja-UE, w: B. Jurkowicz (red.), Quo vadis Europa? Unia Europejska na rozdrożu, Warszawa 2016;

 M. Raś, Wpływ relacji rosyjsko - niemieckich po 1991 r. na procesy integracyjne w Europie, Studia Politica Germanica 2014, nr 1.

 M. Raś, Sankcje i Rosja, J. Ćwiek-Karpowicz, S. Secrieru (red.), Polski Instytu Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2015;

 M. Słowikowski, Rosja wobec Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, w: w: J. Kłoczowski,

A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2008.

 A. Stępień – Kuczyńska, S. Bieleń (red.), Rosja w okresie prezydentury Władimira Putina, Łódź-Warszawa-Toruń 2008;

 A. Stępień – Kuczyńska, M. Słowikowski, Unia Europejska a państwa Europy Wschodniej,

Warszawa 2008;

 T. Stępniewski, Geopolityka regionu Morza Czarnego w pozimnowojennym świecie, Lublin-Warszawa 2011;

 T. Stępniewski (red.), Nowa Wielka Gra w regionie Azji Centralnej, Lublin-Warszawa 2012;

 A. Szeptycki (red.), Między sąsiedztwem a integracją, Warszawa 2011;

 A. Szeptycki, Ukraina wobec Rosji. Studium zależności, Warszawa 2013;

 T. Szulc (Dallas), Ukraina: imperium kontratakuje, Raport. Wojsko, Technika, Obronność 2014, nr 12;

 T. Szulc (Dallas), Ukraina – rosnący potencjał niestabilności, Raport. Wojsko, Technika, Obronność 2015, nr 1;

 T. Świętochowski, Azerbejdżan i Rosja, Warszawa 1998, r. VIII i IX;

 I. Topolski (red.), Białoruś w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2009;

 I. Topolski, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw Europy Wschodniej, Lublin 2013;

 I. Topolski, Region WNP w stosunkach rosyjsko – amerykańskich, w: J. Kłoczowski,

A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2008.

 A. Tsurtsumia, Geopolityczna sytuacja w regionie Morza Czarnego po rozpadzie Związku Radzieckiego,

w: T. Ciesielski, E. Czapiewski, W. Kusznir (red.), Region nadczarnomorski…, op. cit.;

 W. Walkiewicz (red.), Wschodnia polityka Unii Europejskiej. Porażka, stagnacja, czy konsekwentna realizacja?, Warszawa-Białystok 2009;

 K. Wańczyk, Polityka FR wobec regionu Morza Kaspijskiego w l. 1999 – 2004, Toruń 2007;

 A. Wierzbicki, Etnopolityka w Azji Centralnej, Warszawa 2008;

 Z. Winnicki, W. Baluk, G. Tokarz (red.), Wybrane problemy badań wschodnich, Wrocław 2007;

 A. Włodkowska, Polityka Federacji Rosyjskiej na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw,

Toruń 2006;

 Ł. Wojcieszak, Polska, Ukraina i Białoruś wobec problemu dostaw i tranzytu rosyjskiego gazu, Bielsko-Biała 2012;

 E. Wyciszkiewicz (red.), Geopolityka rurociągów. Współzależność energetyczna a stosunki międzynarodowe na obszarze postsowieckim, Warszawa 2008;

 Wymiar wschodni NATO (praca zbiorowa), Kraków 2006, s. 49-82 oraz 101-118;

 A. Zamarajewa, Kazachstan – Uzbekistan: rywalizacja o przywództwo w Azji Centralnej,

Pułtusk 2007;

 M. Zamarlik (red.), Wymiar Wschodni Unii Europejskiej, Kraków 2004;

 R. Zięba, Główne kierunki polityki zagranicznej Polski po zimnej wojnie, Warszawa 2010;

 R. Zięba, Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego, Warszawa 2004 (rozdz. VI: Mechanizm WNP);

 Analizy, raporty i inne materiały dotyczące obszaru WNP Ośrodka Studiów Wschodnich

w Warszawie;

 Współczesna Azja Centralna – seria prac nt. poradzieckich republik środkowoazjatyckich pod redakcją

T. Bodio, Warszawa 2002–2005, zwłaszcza: fragmenty poświęcone polityce zagranicznej i stosunkom gospodarczym z zagranicą.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2024/25" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2024-10-01 - 2025-01-26
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Raś
Prowadzący grup: Maciej Raś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Tryb prowadzenia:

w sali

Pełny opis:

1. Wprowadzenie do zajęć

2. Proces dezintegracji ZSRR

Pogłębiający się kryzys gospodarczy i społeczny państwa radzieckiego. Przemiany okresu pieriestrojki. Wzrost dążeń niepodległościowych w republikach związkowych. Nowe koncepcje radzieckiej federacji. Tzw. pucz sierpniowy w 1991 roku i jego konsekwencje dla funkcjonowania państwa związkowego. Powstanie WNP i rozpad ZSRR.

3. WNP jako próba reintegracji obszaru poradzieckiego w wymiarze politycznym

Tendencje reintegracyjne na obszarze b. ZSRR na początku lat dziewięćdziesiątych. Podstawy prawne funkcjonowania WNP. Cele i zasady WNP. Organy polityczne Wspólnoty i ich ewolucja. Odmienne wizje Wspólnoty i procesy jej politycznej dezintegracji. Nierównomierny zakres powiązań politycznych między państwami WNP. Próby reformy WNP. Ocena roli Wspólnoty w procesach suwerenizacji republik poradzieckich (WNP jako instrument "cywilizowanego rozwodu"). Alternatywne wobec WNP projekty integracyjne w regionie. Współpraca w dziedzinie zwalczania międzynarodowego terroryzmu.

4. Kierunki integracji gospodarczej na obszarze WNP

Dezintegracja powiązań gospodarczych między państwami poradzieckimi. Rozpad strefy rublowej. Dążenie do zintensyfikowania współpracy gospodarczej w regionie. Unia Gospodarcza i próby powołania do życia strefy wolnego handlu. Unia Celna. Eurazjatycka Unia Gospodarcza.

5. Problematyka współpracy wojskowej w ramach WNP

Rozpad jednolitych sił zbrojnych. Sukcesja poradzieckiego arsenału nuklearnego. System bezpieczeństwa zbiorowego WNP - podstawy prawne, ewolucja, Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (OUBZ). Integracja w dziedzinie ochrony granic i systemów obrony powietrznej. Siły pokojowe WNP. Współpraca dwustronna państw WNP w dziedzinie bezpieczeństwa wojskowego.

6. Doktryna polityki zagranicznej Rosji i jej polityka wobec państw poradzieckich

Strategia międzynarodowa Rosji. Miejsce i rola WNP oraz państw bliskiej zagranicy w rosyjskiej doktrynie polityki zagranicznej i doktrynie bezpieczeństwa. Rosyjska wersja doktryny Monroe i reakcja Rosji na zaangażowanie państw spoza WNP na obszarze poradzieckim. Ewolucja podejścia Federacji Rosyjskiej do problematyki obszaru poradzieckiego

7. Białoruś, Ukraina i Mołdawia w stosunkach międzynarodowych

Ewolucja polityki zagranicznej ww. państw i ich zaangażowanie w procesy integracji w ramach Wspólnoty. Kształtowanie się Związku Białorusi i Rosji - podstawy prawne państwa związkowego i praktyka białorusko - rosyjskiej integracji. Problematyka relacji ukraińsko - rosyjskich. Problem Naddniestrza.

8-9. Specyfika stosunków międzynarodowych w subregionie:

a) zakaukaskim;

b) poradzieckiej Azji Środkowej

Polityka zagraniczna Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji oraz Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Uzbekistanu i ich udział w integracji w ramach WNP. Problem konfliktów lokalnych (Abchazja, Płd. Osetia, wąwóz pankiski, Górski Karabach). Zagrożenie ekstremizmem islamskim. Kwestia wydobycia i przesyłu surowców energetycznych. Współpraca środkowoazjatycka.

10. Wpływ polityki państw spoza WNP na stosunki międzynarodowe w regionie

Zaangażowanie USA, UE, mocarstw zachodnioeuropejskich oraz niektórych państw azjatyckich (Turcja, Iran, ChRL) na obszarze Wspólnoty. Działalność wybranych organizacji międzynarodowych (KBWE/OBWE, Rada Europy, NATO) w regionie WNP.

Literatura:

Literatura podstawowa:

 M. Domańska, Uwarunkowania procesów integracyjnych i dezintegracyjnych na obszarze poradzieckim, Warszawa 2013;

 A. Legucka, K. Malak (red.), Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa na obszarze WNP, Warszawa 2008;

 A. Kowalczyk, I. Bil, T. Otłowski (red.), Konflikt na Ukrainie a sytuacja strategiczna na obszarze postradzieckim, Warszawa, wrzesień 2014,

http://fae.pl/raportfaerosjaaobszarpostradziecki.pdf;

 A. Kowalczyk, I. Bil, T. Otłowski (red.), Wpływ wojny z Ukrainą na sytuację wewnętrzną w Rosji i jej relacje z Zachodem, Warszawa, czerwiec 2015,

http://fae.pl/raportfaerosjaukrainaskutki2.pdf;

 M. Raś, A. Włodkowska, Bezpieczeństwo obszaru WNP, w: R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2008, rozdz. XIII;

 M. Raś, Charakterystyka państw Europy Wschodniej i Kaukazu Południowego,

w: A. Szeptycki (red.), Między sąsiedztwem a integracją, Warszawa 2011;

 M. Raś, Polityka Rosji wobec Ukrainy i jej implikacje dla ładu międzynarodowego w Europie, w: K. Czornik, M. Lakomy, M. Stolarczyk (red.), Implikacje konfliktu ukraińskiego dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski. Aspekty polityczne, wojskowe, gospodarcze oraz społeczne, Katowice 2015;

 M. Raś, Miejsce Rosji w Europie, w; S. Bieleń, A. Skrzypek (red.), Rosja. Refleksje o transformacji, Warszawa 2010;

 M. Raś, Wpływ konfliktu ukraińskiego na postrzeganie ładu europejskiego w Rosji, w: T. Kubaczyk, S. Piotrowski, M. Żyła (red.), Międzynarodowe konsekwencje konfliktu zbrojnego na Ukrainie, Warszawa 2016;

 A. Włodkowska, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec Wspólnoty Niepodległych Państw,

w: S. Bieleń, M. Raś (red.), Polityka zagraniczna Rosji, Warszawa 2008;

 Roczniki Strategiczne z lat 1995/96–2019/20.

Literatura uzupełniająca:

B. J. Albin, W. Baluk (red.), Białoruś, Wrocław 2004;

 B. J. Albin, W. Baluk (red.), Ukraina, Wrocław 2003;

 V. Avioutskii, Aksamitne rewolucje, Warszawa 2007;

 R. Backer, Rosyjskie myślenie polityczne za czasów prezydenta Putina, Toruń 2007;

 W. Baluk (red.), Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa krajów WNP, Wrocław 2008;

 S. Bieleń, Tożsamość międzynarodowa Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2006;

 S. Bieleń, Ukraina a Rosja – niezależność i dominacja, Polityka Wschodnia 1998, nr 1;

 S. Bieleń (red.) Rosja w procesach globalizacji, Warszawa 2013;

 S. Bieleń (red.), Wizerunki międzynarodowe Rosji, Warszawa 2011;

 S. Bieleń, K. Chudoliej (red.), Stosunki Rosji z Unią Europejską, Warszawa 2009;

 S. Bieleń, A. Skrzypek (red.), Geopolityka w stosunkach polsko-rosyjskich, Warszawa 2012;

 M. Bodio, Polityka energetyczna w stosunkach między Unią Europejską a Federacją Rosyjską

w latach 2000-2008, Warszawa 2009;

 T. Bodio, W. Jakubowski (red.), Przywództwo i elity polityczne w krajach WNP, Warszawa 2010.

 G. Bogielski, Polityka wobec WNP, w: B. J. Albin, W. Baluk (red.), Rosja, Wrocław 2003;

 B. Bojarczyk, A. Ziętek (red.), Region Azji Centralnej jako obszar wpływów międzynarodowych, Lublin 2008;

 A. Curanovič, Czynnik religijny w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej, Warszawa 2010;

 A. Curanovič, S. Kardaś, R. Alf, Polityka zagraniczna Federacji Rosyjskiej w okresie prezydentury Władimira Putina. Próba bilansu, Żurawia Papers, Zeszyt 12, Warszawa 2008;

 E. Cziomer, M. Czajkowski (red.), Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw członkowskich WNP, Kraków 2006;

 Ł. Donaj, Polityka bezpieczeństwa niepodległej Ukrainy 1991-2004, Łódź 2005;

 A. Dudek, R. Mazur (red.), Rosja między imperium a mocarstwem nowoczesnym, Toruń 2010;

 A. Eberhardt, Gra pozorów. Stosunki rosyjsko – białoruskie 1991-2008, Warszawa 2008;

 A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Polityka wschodnia Polski, Lublin-Warszawa 2009;

 F. Gołembski, Z. Szmyd, Mołdowa a Rosja, Polityka Wschodnia 1998, nr 1;

 I. Gretskiy, „Oranżiewaja riewolucija” i Moskowskij Patriarchat, Stosunki Międzynarodowe 2008,

nr 1-2 (37);

 R. Grinberg, Dziesięciolecie Wspólnoty Niepodległych Państw: iluzja integracji i czynnik rosyjski, Polityka Wschodnia 2001, nr 1;

 P. Grochmalski (red.), Klęska demokracji? Obszar byłego ZSRR, Toruń 2010;

 R. Grodzki, Wojna gruzińsko – rosyjska 2008. Przyczyny – przebieg – skutki, 2009;

 A. Halonen, K. Frazier, W cieniu świętej księgi, Wołowiec 2010;

 J. Holzer, Europa zimnej wojny, Warszawa 2012;

 K. Janicki, Źródła nienawiści, Kraków-Warszawa 2009;

 K. Iwańczuk, T. Kapuśniak (red.), Region Kaukazu w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2008;

 T. Kapuśniak (red.), Federacja Rosyjska – WNP, Lublin-Warszawa 2011;

 T. Kapuśniak, K. Fedorowicz, M. Gołoś (red.), Białoruś, Mołdawia i Ukraina wobec wyzwań współczesnego świata, Lublin 2009;

 T. Kapuśniak (red.), Unia Europejska i Federacja Rosyjska wobec regionu Morza Czarnego, Lublin 2010;

 S. Kardaś, M. Kaczmarski, Z prądem rzeki. Międzynarodowe spory wodno-energetyczne w regionie Azji Centralnej, Warszawa 2012;

 W. Marciniak, Rozgrabione imperium, Kraków 2001, s. 90–100 i 169–204;

 P. Marcinkowska, Europejska Polityka Sąsiedztwa, Warszawa 2011;

 E. Matuszek, Narody Północnego Kaukazu. Historia – kultura – konflikty 1985 – 1991, Toruń 2007;

 E. Mironowicz, Polityka zagraniczna Białorusi 1990-2010, Białystok 2011;

 C. Mojsiewicz, Wspólnota Niepodległych Państw, Poznań 2000 (tamże: podstawowe dokumenty WNP);

 M. Nizioł – Celewicz, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec obszaru WNP, w: A. Czarnocki,

I. Topolski (red.), Federacja Rosyjska w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2006, s. 135-155;

 M. Pajda (red.), Społeczeństwo białoruskie’2007. Nadzieje, złudzenia, perspektywy,

Warszawa – Mińsk 2007;

 M. Pietraś, T. Kapuśniak, Ukraina w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2007;

 A. Podraza (red.), Polityka UE wobec Ukrainy: partnerstwo czy członkostwo, Lublin 2006;

 M. Raś, Europejska Polityka Sąsiedztwa w regionie czarnomorskim, w: T. Ciesielski,

E. Czapiewski, W. Kusznir (red.), Region nadczarnomorski w polityce europejskiej,

Odessa–Opole–Wrocław 2008;

 M. Raś, Obszar WNP jako czynnik wpływający na tożsamość międzynarodową Federacji Rosyjskiej, w: T. Kapuśniak (red.), Federacja Rosyjska – Wspólnota Niepodległych Państw, tom 2, Lublin-Warszawa 2011;

 M. Raś, Problemy graniczne Federacji Rosyjskiej, Polityka Wschodnia 2012, nr 2;

 M. Raś, K. Dudzińska, The Question about Public Policy in Case of the Kaliningrad Oblast: Russian Exclave vs. Enclave Surrounded by the European Union, The Copernicus Journal of Political Studies 2014, nr 2

 M. Raś, Rosja jako konkurent Zachodu w regionie czarnomorskim, w: A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2009, część 1;

 M. Raś, Rosja wobec świata islamu, Studia Wschodnie Instytutu Europy Środkowo -Wschodniej 2013;

 M. Raś, E. Szkop, Stosunki Rosja - UE po kryzysie krymskim, Rocznik Instytutu Europy Środkowo – Wschodniej 2014, nr 5;

 Ma. Raś, Uwarunkowania "rewitalizacji" stosunków Rosja-UE, w: B. Jurkowicz (red.), Quo vadis Europa? Unia Europejska na rozdrożu, Warszawa 2016;

 M. Raś, Wpływ relacji rosyjsko - niemieckich po 1991 r. na procesy integracyjne w Europie, Studia Politica Germanica 2014, nr 1.

 M. Raś, Sankcje i Rosja, J. Ćwiek-Karpowicz, S. Secrieru (red.), Polski Instytu Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2015;

 M. Słowikowski, Rosja wobec Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, w: w: J. Kłoczowski,

A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2008.

 A. Stępień – Kuczyńska, S. Bieleń (red.), Rosja w okresie prezydentury Władimira Putina, Łódź-Warszawa-Toruń 2008;

 A. Stępień – Kuczyńska, M. Słowikowski, Unia Europejska a państwa Europy Wschodniej,

Warszawa 2008;

 T. Stępniewski, Geopolityka regionu Morza Czarnego w pozimnowojennym świecie, Lublin-Warszawa 2011;

 T. Stępniewski (red.), Nowa Wielka Gra w regionie Azji Centralnej, Lublin-Warszawa 2012;

 A. Szeptycki (red.), Między sąsiedztwem a integracją, Warszawa 2011;

 A. Szeptycki, Ukraina wobec Rosji. Studium zależności, Warszawa 2013;

 T. Szulc (Dallas), Ukraina: imperium kontratakuje, Raport. Wojsko, Technika, Obronność 2014, nr 12;

 T. Szulc (Dallas), Ukraina – rosnący potencjał niestabilności, Raport. Wojsko, Technika, Obronność 2015, nr 1;

 T. Świętochowski, Azerbejdżan i Rosja, Warszawa 1998, r. VIII i IX;

 I. Topolski (red.), Białoruś w stosunkach międzynarodowych, Lublin 2009;

 I. Topolski, Polityka Federacji Rosyjskiej wobec państw Europy Wschodniej, Lublin 2013;

 I. Topolski, Region WNP w stosunkach rosyjsko – amerykańskich, w: J. Kłoczowski,

A. Gil, T. Kapuśniak (red.), Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 2008.

 A. Tsurtsumia, Geopolityczna sytuacja w regionie Morza Czarnego po rozpadzie Związku Radzieckiego,

w: T. Ciesielski, E. Czapiewski, W. Kusznir (red.), Region nadczarnomorski…, op. cit.;

 W. Walkiewicz (red.), Wschodnia polityka Unii Europejskiej. Porażka, stagnacja, czy konsekwentna realizacja?, Warszawa-Białystok 2009;

 K. Wańczyk, Polityka FR wobec regionu Morza Kaspijskiego w l. 1999 – 2004, Toruń 2007;

 A. Wierzbicki, Etnopolityka w Azji Centralnej, Warszawa 2008;

 Z. Winnicki, W. Baluk, G. Tokarz (red.), Wybrane problemy badań wschodnich, Wrocław 2007;

 A. Włodkowska, Polityka Federacji Rosyjskiej na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw,

Toruń 2006;

 Ł. Wojcieszak, Polska, Ukraina i Białoruś wobec problemu dostaw i tranzytu rosyjskiego gazu, Bielsko-Biała 2012;

 E. Wyciszkiewicz (red.), Geopolityka rurociągów. Współzależność energetyczna a stosunki międzynarodowe na obszarze postsowieckim, Warszawa 2008;

 Wymiar wschodni NATO (praca zbiorowa), Kraków 2006, s. 49-82 oraz 101-118;

 A. Zamarajewa, Kazachstan – Uzbekistan: rywalizacja o przywództwo w Azji Centralnej,

Pułtusk 2007;

 M. Zamarlik (red.), Wymiar Wschodni Unii Europejskiej, Kraków 2004;

 R. Zięba, Główne kierunki polityki zagranicznej Polski po zimnej wojnie, Warszawa 2010;

 R. Zięba, Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego, Warszawa 2004 (rozdz. VI: Mechanizm WNP);

 Analizy, raporty i inne materiały dotyczące obszaru WNP Ośrodka Studiów Wschodnich

w Warszawie;

 Współczesna Azja Centralna – seria prac nt. poradzieckich republik środkowoazjatyckich pod redakcją

T. Bodio, Warszawa 2002–2005, zwłaszcza: fragmenty poświęcone polityce zagranicznej i stosunkom gospodarczym z zagranicą.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.
ul. Banacha 2
02-097 Warszawa
tel: +48 22 55 44 214 https://www.mimuw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-7ba4b2847 (2024-06-12)