Gatunki wypowiedzi w szkole. Warsztat dla nauczycieli

obowiązkowe

w sali

Podczas zajęć studenci poznają konteksty edukacyjne wybranych gatunków wypowiedzi. W trakcie warsztatu zostaną poruszone zagadnienia dotyczące m.in. wyznaczników gatunkowych i językowych tekstu, rozwijania umiejętności nadawczo-odbiorczych uczniów w zakresie wybranych gatunków wypowiedzi oraz kształtowania nawyków kulturalnych, a także sposobów oceniania prac uczniowskich przez nauczyciela.

Podczas zajęć studenci poznają uwarunkowania edukacyjne tworzenia przez uczniów wybranych gatunków wypowiedzi, które zostały wpisane do podstaw programowych nauczania języka polskiego w szkole. W trakcie warsztatu zostaną poruszone zagadnienia dotyczące stylu i stylistyki, wyznaczników gatunkowych i językowych tekstu, rozwijania uczniowskich umiejętności nadawczo-odbiorczych w zakresie wybranych gatunków wypowiedzi oraz kształtowania nawyków kulturalnych, a także nauczycielskiego oceniania prac uczniowskich (z uwzględnieniem poprawności i sprawności językowej, w tym typowych błędów uczniowskich i sposobów ich wykorzystania w procesie dydaktycznym).

I. Tekst a gatunek wypowiedzi. Gatunkowe wzorce wypowiedzi (aspekt pragmatyczny, kompozycyjny, stylistyczny i kulturowy). Kategoryzacja gatunków wypowiedzi nauczanych w szkole.

II. Gatunki wypowiedzi w praktyce szkolnej, np.:

1. Opowiadanie.

2. Sprawozdanie.

3. Opis i charakterystyka.

4. Wybrane gatunki dziennikarskie.

5. Wybrane gatunki użytkowe.

III. Przekształcanie tekstu i działania na tekście (np. streszczanie, notowanie, adiustacja i korekta).

IV. Ocena poprawności i stosowności tekstów uczniowskich.

V. Rola sztucznej inteligencji w procesie tworzenia i oceny tekstu.

- J. Bartmiński, Tekstologia (lingwistyka tekstu). (W:) Wiedza o języku polskim w zreformowanej szkole. Szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoły ponadpodstawowe, red. A. Mikołajczuk i J. Puzynina, Warszawa 2004.

- S. Bortnowski, Warsztaty dziennikarskie, Warszawa 1999.

- J. Grzenia, Komunikacja językowa w Internecie, Warszawa 2007.

- J. Maćkiewicz, Jak dobrze pisać. Od myśli do tekstu, Warszawa 2010.

- E. Nowak, Stworzyć tekst. Uczniowska kompetencja tekstotwórcza w edukacji polonistycznej, Kraków 2014.

- Polska genologia lingwistyczna, red. nauk. D. Ostaszewska, R. Cudak, Warszawa 2008.

- Z. Pomianowska, M. Zagnińska, Jak pisać rozprawkę, opowiadanie, charakterystykę…, Kraków 2021.

- Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, red. E. Bańkowska, A. Mikołajczuk, Warszawa 2003.

- A. Wilkoń, Gatunki mówione. (W): Porozmawiajmy o rozmowie. Lingwistyczne aspekty dialogu, red. M. Kita, J. Grzenia, Katowice 2003.

- M. Wojtak, Gatunki prasowe, Lublin 2004.

- E. Wolańska, A. Wolański, M. Zaśko-Zielińska, A. Majewska-Tworek, T. Piekot, Jak pisać i redagować. Poradnik redaktora. Wzory tekstów użytkowych, Warszawa 2022.

- J. Wrycza-Bekier, Magia słów. Jak pisać teksty, które porwą tłumy, Gliwice 2022.

Podczas pierwszych zajęć prowadzący w porozumieniu z grupą może zmodyfikować powyższą listę, np. rozszerzyć ją o teksty omawiające zagadnienia zgodne z potrzebami i zainteresowaniami studentów.

W zakresie wiedzy Student/Studentka zna i rozumie:

- miejsce omawianych gatunków wypowiedzi w ramowych planach nauczania na poszczególnych etapach edukacyjnych;

- podstawę programową, w tym cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu język polski oraz kompetencje kluczowe w odniesieniu do różnych gatunków i form wypowiedzi;

- różnorodność gatunkową tekstów na podstawie wyznaczników genologicznych;

- konwencjonalne i niekonwencjonalne metody nauczania, a także zasady doboru metod nauczania typowych dla rozwijania kompetencji tekstotwórczej uczniów na różnych etapach edukacyjnych;

- znaczenie kształtowania postawy odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej;

- znaczenie rozwijania umiejętności osobistych i społeczno-emocjonalnych uczniów: potrzebę kształtowania umiejętności współpracy, w tym grupowego rozwiązywania problemów oraz budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów;

- zasady wstępnego diagnozowania grupy uczniowskiej i każdego ucznia indywidualnie oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów;

- znaczenie kształtowania pożądanych społecznie kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych.

Odniesienie do szczegółowych efektów uczenia się z rozporządzenia MNiSW z 25 lipca 2019 r.:

D.1/E.1.W1, D.1/E.1.W2, D.1/E.1.W5, D.1/E.1.W9, D.1/E.1.W12, D.1/E.1.W13, D.1/E.1.W15

W zakresie umiejętności Student/Studentka potrafi:

- dobierać odpowiednie zadania szkolne związane z kształceniem różnych form wypowiedzi do celów kształcenia;

- umieścić omawiane gatunki w rozkładzie materiału i dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów;

- rozpoznać typowe dla nauczanych gatunków błędy uczniowskie i wykorzystać je w procesie dydaktycznym;

- kreować sytuacje dydaktyczne służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy;

- ocenić pracę uczniowską, w tym: określić poziom poprawności i sprawności językowej oraz wskazać rodzaje i mechanizmy błędów językowych i stylistycznych; przeprowadzić korektę tekstu (czyli merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać teksty tworzone przez uczniów w klasie i w domu);

- stworzyć własny tekst z zachowaniem wymogów wzorca gatunkowego.

Odniesienie do szczegółowych efektów uczenia się z rozporządzenia MNiSW z 25 lipca 2019 r.:

D.1/E.1.U1, D.1/E.1.U2, D.1/E.1.U3, D.1/E.1.U4, D.1/E.1.U5, D.1/E.1.U8, D.1/E.1.U10

W zakresie kompetencji społecznych Student/Studentka jest gotów/gotowa do:

- dostosowywania metod pracy do potrzeb uczniów;

- promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej;

- budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów oraz kształtowania ich kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych;

- rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz logicznego i krytycznego myślenia;

- kształtowania u uczniów nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu.

Odniesienie do szczegółowych efektów uczenia się z rozporządzenia MNiSW z 25 lipca 2019 r.:

D.1/E.1.K.1, D.1/E.1.K.2, D.1/E.1.K.4, D.1/E.1.K.6, D.1/E.1.K.7

Grupa zajęć z rozporządzenia MNiSW w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela z 25 lipca 2019 r.: D.

Nakład pracy:

Udział w zajęciach – 30 godzin = 1 ECTS

Przygotowanie do zajęć (w tym czytanie zadawanych lektur, wykonywanie zadań cząstkowych) – 15 godzin = 0,5 ECTS

Przygotowanie projektu – 45 godzin = 1,5 ECTS

Metody i kryteria oceniania:

Kontrola obecności

a. osoba studiująca ma prawo do dwóch nieobecności w semestrze;

b. nadprogramowe nieobecności należy jak najszybciej wyjaśnić i w ciągu tygodnia udokumentować ich obiektywne przyczyny (np. zwolnieniem lekarskim);

c. nadprogramowe nieobecności należy odrobić w sposób wskazany przez osobę prowadzącą zajęcia.

Aktywny udział w zajęciach.

Projekt (forma i zakres uzgadniane na początku zajęć).

Zasady korzystania z narzędzi SI:

1. Jeśli osoba studiująca chce (na potrzeby pracy zaliczeniowej lub prac cząstkowych) skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, musi:

a. uzyskać na to zgodę osoby prowadzącej zajęcia,

b. uzgodnić z osobą prowadzącą zajęcia cele i zakres wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji.

2. Osoba studiująca nie może korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji, aby redagować prace w języku polskim, chyba że osoba prowadząca zajęcia się na to zgodzi.

3. Jeśli osoba studiująca wykorzysta narzędzia sztucznej inteligencji:

a. bez zgody osoby prowadzącej zajęcia lub

b. w sposób z nią nieuzgodniony, osoba prowadząca zajęcia stosuje procedury analogiczne do tych stosowanych w procedurze antyplagiatowej. Procedury te opisała Uniwersytecka Rada ds. Kształcenia w uchwale nr 14.

Podstawa:

1. Uchwała nr 170 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo – wiedza o kulturze, logopedia ogólna i kliniczna, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki

2. Uchwała nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia

3. Uchwała nr 14 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących standardów i procedur postępowania w przypadku przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych z naruszeniem prawa na Uniwersytecie Warszawskim.