CPS: Ludobójstwa, czystki etniczne, masakry

fakultatywne

w sali

Celem zajęć jest zapoznanie się z różnymi przypadkami ludobójstw, czystek etnicznych i masakr jako specyficznych typów zbiorowej przemocy. Ukazana zostanie mobilizacja prowadząca do zbrodni oraz jej wewnętrzna dynamika społeczna. Studiom przypadków towarzyszyć będzie przegląd teorii z zakresu genocide studies. Jest to kurs wprowadzający do tytułowej problematyki.

Celem zajęć jest zapoznanie się z różnymi przypadkami ludobójstw, czystek etnicznych i masakr jako specyficznych typów zbiorowej przemocy. Ukazana zostanie mobilizacja prowadząca do zbrodni oraz jej wewnętrzna dynamika społeczna. Studiom przypadków towarzyszyć będzie przegląd teorii z zakresu genocide studies. Jest to kurs wprowadzający do tytułowej problematyki.

Studia nad ludobójstwem są dynamicznie rozwijającym się transdyscyplinarnym polem badawczym. Wartością genocide studies jest stawianie hipotez dotyczących najważniejszych zagadnień nauk społecznych i testowanie ich na drodze komparatystyki przypadków masowych zbrodni. Dzięki temu można nie tylko lepiej wyjaśnić naturę mobilizacji ludobójczej czy zaangażowania „zwykłych ludzi” w projekty eksterminacyjne, ale również oszacować ryzyko wystąpienia ludobójstw w różnych częściach świata.

Współcześnie ludobójstwa, masakry i czystki etniczne – inaczej niż heroizowane i „zadomowione” w świadomości zbiorowej wojny - traktowane są często jako residua barbarzyństwa, erupcje odwiecznego sadyzmu i nienawiści. Celem kursu będzie ukazanie wadliwości tej perspektywy. Przeanalizowane zostaną rozliczne funkcje masakry w wojnach, ludobójstwach i czystkach etnicznych - traktowanych przede wszystkim jako projekty nowoczesne. Szczególna uwaga poświęcona zostanie wewnętrznej „logice” masakry, z jej zdolnością do zapewnienia sprawcom władzy absolutnej nad ofiarą. Adekwatne wyjaśnienie tych zjawisk wymaga sięgnięcia do mitów oraz emocji, które nie są dostatecznie często wykorzystywane w teoriach socjologicznych, politologicznych czy antropologicznych na temat ludobójstwa.

W ramach kursu podjęte zostaną kluczowe zagadnienia genocide studies:

1) jak dochodzi do ludobójstw, czystek etnicznych i masakr? (drogi mobilizacji, socjalizacja do przemocy, rola dyskursów ideologicznych, mechanizmy psychospołeczne, rola organizacji skrajnych itd.);

2) jak przebiegają? (zmieniające się role sprawców, ofiar i świadków, wpływ sytuacji międzynarodowej, kulturowe źródła praktyk ludobójczych itd.);

3) jakie jest ich dziedzictwo? (działalność trybunałów karnych, pojednanie, polityka pamięci, cykle krwawej zemsty itd.).

L.M. Nijakowski, Ludobójstwo. Historia i socjologia ludzkiej destrukcyjności. Popularne wprowadzenie; H. Fein, Genocide. A Sociological Perspective; F. Chalk, K. Jonassohn, The History and Sociology of Genocide. Analyses and Case Studies; L. Kuper, Genocide. Its Political Use in the twentieth Century; J.D. Dower, War Without Mercy. Race and Power in the Pacific War; A.L. Hinton (red.), Annihilating Difference. The Anthropology of Genocide; M. Mann, The Dark Side of Democracy. Explaining Ethnic Cleansing; R. Melson, Revolution and Genocide. On the Origins of the Armenian Genocide and the Holocaust; R. Gellately, B. Kiernan (red.), The Specter of Genocide. Mass Murder in Historical Perspective; M.I. Midlarsky, Ludobójstwo w XX wieku; L.S. Newman, R. Erber (red.), Zrozumieć zagładę. Społeczna psychologia Holokaustu; A. Götz., ‘Final Solution’. Nazi Population Policy and the Murder of the European News; Ch. Browning, Zwykli ludzie. 101 Policyjny Batalion Rezerwy; E. Fromm, Anatomia ludzkiej destrukcyjności; S.J. Kaufman, Modern Hatreds. The Symbolic Politics of Ethnic War; T. Scheff, Bloody Revenge. Emotions, Nationalism, and War; W. Sofsky, Ustrój terroru. Obóz koncentracyjny; W. Sofsky, Traktat o przemocy.

W_01 Zna główne koncepcje i badania z zakresu genocide studies

W_02 Rozumie mechanizmy prowadzące do mobilizacji i przemocy zbiorowej

W_03 Orientuje się w problematyce dziedzictwa ludobójstw i polityki pamięci

U_01 Potrafi porównywać przypadki ludobójstw, czystek etnicznych i masakr w perspektywie socjologicznej

K_01 Uczestniczy w dyskusjach nad interpretacjami zjawisk przemocy zbiorowej

Warunek konieczny zaliczenia: obecność na zajęciach (do dwóch nieobecności w semestrze – w tym zwolnienia lekarskie; nadliczbowe nieobecności należy zaliczyć na dyżurze). Siódma nieobecność oznacza nieodwołalne skreślenie z listy.

Egzamin poprawkowy – egzamin ustny.