Krzywda i cierpienie jako kategoria etyczna

seminaria monograficzne

ogólna erudycja na poziomie wyższych studiów humanistycznych, pożądana znajomośc języka angielskiego

Obie kategorie – krzywda i cierpienie – sytuujące się u podstaw większości systemów etycznych można analizować z kilku perspektyw: jako doznanie natury psychologicznej, jako zdarzenie mieszczące się w porządku faktów, jako element konstrukcji metafizycznej (zło), czy wreszcie jako zjawisko o charakterze moralnym rzutujące na stosunki między ludźmi.

Swoista fenomenologia krzywdy i cierpienia należy do istotnych wątków większości systemów etycznych . Oba zjawiska możemy analizować jako doznania natury psychologicznej, jako zdarzenia mieszczące się w porządku faktów, jako element konstrukcji metafizycznej (teologia zła), czy wreszcie jako fenomen o charakterze moralnym w istotny sposób rzutujący na stosunki między ludźmi. W toku seminaryjnych dyskusji będą poruszane następujące zagadnienia:

- Rodzaje krzywdy, przedmiot krzywdy, krzywda intencjonalna lub niezamierzona

- Krzywda jako strata, jako naruszenie cielesnej nietykalności ofiary, jej interesów i dóbr osobowych,

- Krzywda jako obszar zła moralnego

- Społeczne rozmiary krzywdy

- Relacje między krzywdzącym a ofiarą (m.in. wrogość, zadośćuczynienie, wybaczanie, uznanie winy..)

- Cierpienie a krzywda. Możliwe różnice semantyczne.

- Antropologiczna i kulturowa symbolika cierpienia; cierpienie jako krzywda, jako wartość lub ofiara

- Cierpienie i krzywda istot poza-ludzkich,; ekologiczne sumienie homo sapiens wobec krzywd zadanych przyrodzie.

"Harm and Offence” z Encyclopaed:ia of Ethics” E.L.Becker

J.St.Mill:O wolności (fragment)

R.M.Hare: Pain and Evil (w) J.Feinberg „Moral Concepts”

M.Hanser: The Metaphysics of Harm” (Philosophy and Phenomenological Research 2008/77)

N.Holtug :The Harm principle (Eth.Th.& Moral Practice, 2002,5)

R.Piłat: Krzywda i zadośćuczynienie, Kultura i Historia nr 7/2004

Klocksiem: A Defense of the Counterfactual Comparative Account of HarmAPQ, 2012/4)

Max Scheler: Cierpienie, śmierć, dalsze życie (fragment)

S.Blatti: Death's Distinctive Harm (jw.) 18)

M.Stocker, “Desiring the Bad: An Essay in Moral Psychology,” The Journal of Philosophy, 76 (12): 738–753

E.J.Cassell: The Nature of Suffering and the goal of Medicine (art.)

P.J.Kelley: Wrongful Life, Wrongful Birth (art.)

T.Govier: Forgivness and the Unforgivalble (APQ 1999/1)

B.Wolniewicz: Epifania zła (Filozofia i wartości, t.2)

D.Dennett: Why you Can’t Make a Computer that Feels Pain? (Brainstorm…)

Tom Regan : Prawa i krzywda zwierząt (Etyka 18),

Nabyta wiedza:

Student

- poznaje różne obszary dyskursu na temat zjawiska krzywdy i cierpienia (prawo, etyka, medycyna,

psychologia, biologia)

- sprawnie operuje językiem różnicującym stopnie, formy i zasięg krzywdy oraz cierpienia w

relacjach indywidualnych i w relacjach społecznych,

- właściwie odróżnia poziomy analizy krzywdy i cierpienia: etyczny, psychologiczny, empiryczny

- potrafi dostrzec moralny aspekt krzywdy i cierpienia

Nabyte umiejętności:

Student

- potrafi dostrzec rolę konfliktu postaw i wartości w generowaniu zachowań krzywdzących innych

ludzi

- rozpoznaje różnorodność form agresji, jej przyczyn oraz poziomu świadomej intencji

- potrafi z pozycji etyki normatywnej argumentować na rzecz potencjalnych i

rzeczywistych zagrożeń ze strony działań krzywdziciela

- dostrzega słabość/bezradność ewentualnych ofiar sprawców krzywdy i cierpienia, także ofiar z

kręgu świata zwierzęcego

Nabyte kompetencje społeczne:

Student

- rozumie istotność zjawiska krzywdy w życiu wspólnoty oraz jego moralny i polityczny aspekt

- potrafi na forum publicznym argumentować na rzecz ochrony istot zdolnych do cierpienia oraz

możliwych ofiar działań krzywdzących

- umie stosować właściwe kategorie etyczne broniące przed krzywdą i cierpieniem (prawa człowieka,

obrona interesów, godność, społeczne normy współżycia, etc.)

- docenia ekologiczną perspektywę dyskusji na temat cierpienia i krzywdy

aktywność,

wygłoszenie referatu/prezentacji na zajęciach.

Liczba dopuszczalnych nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: 2