Uniwersytet Warszawski - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Dawna książka – środek przekazu, dzieło sztuki, źródło badawcze

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 5100-GSDDK-OG
Kod Erasmus / ISCED: 08.0 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0220) Nauki humanistyczne Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Dawna książka – środek przekazu, dzieło sztuki, źródło badawcze
Jednostka: Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie (BUW)
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Przedmiot skierowany do studentów różnych kierunków, głównie humanistycznych i artystycznych, którzy mogą podczas studiów bądź w swej przyszłej pracy naukowej zetknąć się z dawną książką. Zajęcia mają na celu wprowadzić w tematykę starych druków, zapoznać z terminologią naukową stosowaną przy ich opracowaniu i wystawiennictwie, wzmocnić kompetencje informacyjne związane ze starymi drukami, zainspirować i pobudzić do dalszych poszukiwań poprzez ukazanie kilkusetletniej książki jako interesującego poligonu badawczego.

Pełny opis:

Stare druki zostaną przedstawione wieloaspektowo, jako zjawisko kulturowe, nośnik treści, w którym wyrażały się trendy/gusta minionych wieków, dzieło sztuki; część narodowego dziedzictwa kulturowego, wyzwanie naukowe, obiekt konserwatorski, problem polityczny (np. zbiory przemieszczone, tzw. Berlinka) oraz dokument poddawany katalogowaniu.

Największa wartość zajęć będzie wynikała z możliwości pracy z autentycznymi obiektami, w „naturalnym środowisku” ich przechowywania, w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.

W trakcie zajęć będą poruszone następujące zagadnienia:

● Stare druki – terminologia, zasięg geograficzny i chronologiczny. Miejsce wśród innych zbiorów specjalnych w Polsce i zagranicą. Ważniejsze ● kolekcje na świecie. Zasady przechowywania i udostępniania.

● Bazy danych, katalogi i bibliografie starych druków. Czym jest opis bibliograficzny i proweniencyjny? Jak „namierzyć” wydanie w sieci?

● Morfologia druku – o wielowątkowości dawnej książki. Rola paratekstów (wstępy, przedmowy, listy dedykacyjne), komentarzy, drukowanych marginaliów, spisów treści, wykazów. Karta tytułowa, kolofon, ilustracje, format.

● Historia drukarstwa XV–XVIII w. w pigułce.

● Ilustracja w dawnej książce. Różne techniki: ksylograf, drzeworyt, miedzioryt, akwaforta. Grafika starodruczna a malarstwo i rysunek – kwestia pierwowzoru.

● Cechy indywidualne egzemplarzy. Marginalia rękopiśmienne jako źródło do badań nad recepcją dawnych tekstów. Różne rodzaje odręcznych notatek. Ogólny przegląd i typologia marginaliów na przykładzie bazy inkunabułów MEI (Material Evidence in Incunabula).

● Oprawa. Od deski do deski. Co można znaleźć w oprawie? Tłoczenia, złocenia, puncowania czyli o majętnym właścicielu książki. Tłoczony znak własnościowy na oprawie – superekslibris.

Literatura:

Bieńkowska, B. (2005). Książka na przestrzeni dziejów. Warszawa.

Bieńkowska, B. (2012). II wojna światowa: wstępny bilans strat bibliotek polskich. Cenne, Bezcenne, Utracone, 3/72. (10–11). http://cennebezcenne.pl/wp-content/uploads/2017/11/CBU_2012_3-s-10-11_BIENKOWSKA.pdf

Birenmajer, A., red. (1971). Encyklopedia wiedzy o książce. Wrocław.

Buchwald-Pelcowa, P. (1997). Cenzura w dawnej Polsce. Między prasą drukarską a stosem, Warszawa.

Cappelli, A. (1979). Dizionario di abbreviature latine ed italiane. Milano.

Dondi, C. (2018). Printing r-evolution 1450-1500: i cinquant'anni che hanno cambiato l'Europa (catalogue of the exhibition). Venice.

Eisenstein, E. (2004). Rewolucja Gutenberga. Warszawa.

Estreicher, K. (1891–). Bibliografia polska. Cz. 3 – stulecie XV-XVIII. Kraków. https://www.estreicher.uj.edu.pl/home/

Febvre, L., Martin, H.-J. (2014). Narodziny książki. Warszawa.

Houston, K. (2017). Książka. Najpotężniejszy przedmiot naszych czasów zbadany od deski do deski. Kraków.

Jackson, H.J. (2001). Marginalia: Readers Writing in Books, New Haven and London.

Jazdon, A. (2002). Zbiory specjalne – luksus czy narodowy obowiązek? [w:] Jazdon, A., Chachlikowska, A. (red.). Stan i potrzeby polskich bibliotek uczelnianych. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej Poznań 13–15 listopada 2002 (149–170). Poznań.

Krzak-Weiss, K. (2006). Polskie sygnety drukarskie od XV do połowy XVII wieku. Poznań.

Mieczkowska, H. (oprac.) (2007, 2011). Format Marc21 rekordu bibliograficznego dla starych druków. Warszawa. https://centrum.nukat.edu.pl/images/files/instrukcje_procedury/MARC_21/marc21_staredruki_130711.pdf

Ocieczek, R. (1990). O literackiej ramie wydawniczej w książkach dawnych. Katowice.

Orgel, S. (2015). The Reader in the Book – A Study of Spaces and Traces. Oxford.

Pearson, D. (2005). Provenance and rare book cataloguing: its importance and its challenges, w: CERL Papers V. London.

Pearson, D. (2010), The Importance of the Copy Census as a Methodology in Book History [w:] Early Printed Books as Material Objects. Berlin, New York.

Pearson, D. (2007). What Can We Learn by Tracking Multiple copies of Books? [w:] Books on the Move. London.

Pirożyński, J. (2002). Johannes Gutenberg i początki ery druku. Warszawa.

Dondi, C., ed. (2018). Printing r-evolution 1450-1500. I cinquant'anni che hanno cambiato l'Europa (katalog wystawy). Venice.

Sipayłło, M. (1975). O metodzie badań proweniencyjnych starych druków. Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi, 1, 9–30.

Szwejkowska, H. (1983). Książka drukowana XV-XVIII wieku. Zarys historyczny. Wrocław.

Talbierska, J. (2011). Grafika XVII wieku w Polsce: funkcje, ośrodki, artyści, dzieła. Warszawa.

Tomaszewski, J. (2018). Oprawa książkowa w Polsce 1450-1600. Warszawa.

Wagner, A. (2017). Superekslibris polski. Studium o kulturze bibliofilskiej i sztuce od średniowiecza do połowy XVII wieku, Toruń.

Żbikowska-Migoń, A., Skalska-Zlat, M., red. (2017). Encyklopedia książki. Wrocław.

Efekty uczenia się:

WIEDZA

Studenci:

1. Znają ważne procesy i problemy powiązane z historią drukarstwa.

2. Dostrzegają wpływ druku na kulturę nowożytną (i vice versa).

3. Znają aktualny stan wiedzy nt. dawnej książki i orientują się, jakie kwestie badawcze budzą obecnie zwiększone zainteresowanie specjalistów.

4. Wiedzą, gdzie szukać rzetelnej informacji na temat starych druków.

UMIEJĘTNOŚCI

Studenci:

1. Potrafią nazwać poszczególne elementy dawnej książki zgodnie z przyjętą terminologią fachową.

2. Są zaznajomieni z tematem starych druków i z samymi obiektami – potrafią o nich mówić rzeczowo i merytorycznie.

3. Potrafią korzystać z tematycznych katalogów i baz online.

KOMPETENCJE

Studenci:

1. Rozumieją wieloaspektowość dawnej książki i potrafią patrzeć na nią z różnych perspektyw.

2. Posiadają szersze spojrzenie na kulturę dawną.

Metody i kryteria oceniania:

Obecność, aktywność na zajęciach, wywiązywanie się z zadawanych prac i lektury tekstów. Dopuszczalna jedna nieobecność.

Test przesyłany po ostatnich zajęciach, trzy tygodnie na odesłanie odpowiedzi. Zaliczenie na ocenę (ZAL-OCENA).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/24" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-01-28
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład z elementami warsztatu, 15 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Izabela Wiencek-Sielska
Prowadzący grup: Joanna Milewska-Kozłowska, Martyna Osuch, Izabela Wiencek-Sielska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład z elementami warsztatu - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2024/25" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2024-10-01 - 2025-01-26
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład z elementami warsztatu, 15 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Izabela Wiencek-Sielska
Prowadzący grup: Joanna Milewska-Kozłowska, Martyna Osuch, Izabela Wiencek-Sielska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład z elementami warsztatu - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.
ul. Banacha 2
02-097 Warszawa
tel: +48 22 55 44 214 https://www.mimuw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-7ba4b2847 (2024-06-12)