Historia kultury polskiej do końca XVIII w. [3002-1LHKP1CW1] Semestr letni 2024/25
Ćwiczenia, grupa nr 3

Szczegółowy sylabus zostanie omówiony z osobami studenckimi na pierwszych zajęciach. Teksty będą udostępnianie na platformie Classroom.

Adam Leszczyński, Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Wydawnictwo WAB, Warszawa 2020, rozdział 4. Przykręcanie śruby. 1520-1768.

Michał Rauszer, Siła podporządkowanych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2021.

Supliki chłopskie XVIII wieku. Z archiwum prymasa Michała Poniatowskiego, red. J. Leskiewicz, J. Michalski, wstępem opatrzył S. Arnold, Polska Akademia Nauk. Instytut Historii, Książka i Wiedza, Warszawa 1954.

Julian Bartyś , Rzeczpospolita Pawłowska na tle reform włościańskich w Polsce w XVIII wieku, Iskry, Warszawa 1982.

Tomasz Wiślicz, Upodobanie. Małżeństwo i związki nieformalne na wsi polskiej XVII–XVIII wieku. Wyobrażenia społeczne i jednostkowe doświadczenia, Wrocław 2012.

Jaśmina Korczak-Siedlecka, Przemoc i honor w życiu społecznym wsi na Mierzei Wiślanej w XVI-XVII wieku, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2021.

Małgorzata Kołacz-Chmiel, Mulier honesta et laboriosa. Kobieta w rodzinie chłopskiej późnośredniowiecznej Małopolski, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2018.

Czesław Hernas, W kalinowym lesie. Antologia polskiej pieśni ludowej ze zbiorków polskich XVIII w., Warszawa 1965.

Tadeusz Seweryn, Staropolska grafika ludowa, Warszawa 1956.

Walerian Nekanda Trepka, Liber generationis plebeanorum („Liber chamorum”), Wrocław 1995.

Mateusz Wyżga, Homo movens. Mobilność chłopów w mikroregionie krakowskim w XVI–XVIII wieku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2019.

Kacper Pobłocki, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021.

Bohdan Baranowski, Ludzie gościńca w XVII-XVIII w., Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1986.

Michael Ostling, Między diabłem a hostią. Czary i czarownice w wyobrażeniach mieszkańców i mieszkanek Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku, Instytut Badań Literackich PAN Wydawnictwo, Warszawa 2023.

Testamenty chłopów polskich od drugiej połowy XVI do XVIII wieku, oprac. i wyd. Janusz, Łosowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015.

Tytuł zajęć: Chłopskie (nie)codzienności epoki staropolskiej

Celem zajęć jest przyjrzenie się codzienności chłopów w okresie od średniowiecza do końca XVIII wieku na terenach Rzeczpospolitej, kładąc nacisk na funkcjonujące w społeczeństwie staropolskim normy społeczne. Będziemy przyglądać się mechanizmom wyzysku ekonomicznego chłopów przez szlachtę oraz przyjmowane przez nich strategie oporu. Zastanowimy się nad pozornym społecznym „bezruchem” mieszkańców wsi, a także nad jego przełamywaniem poprzez migracje, zbiegostwo czy próby „wszrobowania” się do stanu szlacheckiego. Omówimy dynamikę relacji chłopskich wewnątrz wspólnoty wiejskiej i ich relacje z postaciami progu (jak czarownice, dziady proszalne czy żołnierze) oraz ze światem wierzeń magicznych i praktyk religijnych. Na zajęciach będziemy korzystać z różnorodnych źródeł, na podstawie których możliwe jest zrekonstruowanie (mikro)historii chłopskich, takich jak testamenty chłopskie, supliki, zeznania sądowe, drzeworyty ludowe, pieśni ludowe.

Proponowane tematy:

1. Wyzysk – opór

2. Miłość – przemoc

3. Stan – rasa

4. Bezruch – mobilność

5. Religia – magia

Dyskusja kierowana, elementy wykładu, praca w grupach.

Tytuł zajęć: Chłopskie (nie)codzienności epoki staropolskiej