Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego Nie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Nauka o państwie i polityce

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2104-L-D2NOPP Kod Erasmus / ISCED: 14.6 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Nauka o państwie i polityce
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: Stosunki Międzynarodowe - DZIENNE I STOPNIA 2 semestr 1 rok -przedmioty obowiązkowe
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Przedmiot prezentuje wiedzę o podstawowych definicjach i teoriach z zakresu nauki o państwie i polityce. Student na zajęciach zdobywa wiedzę na temat opisu, analizowania i uogólniania zjawisk politycznych; wykorzystywania teorii politycznych w działalności badawczej i praktycznej; porównywania instytucji i procesów politycznych.

Przedmiot obejmuje terminologię zasadniczą dla nauki o polityce, stanowiącą bazę dla dalszego studiowania na właściwym kierunku. Celem jest biegłe, świadome i krytyczne posługiwanie się podstawowymi pojęciami.

Pełny opis:

Podstawowe zagadnienia nauki o państwie i polityce.

Pojęcie i istota państwa.

Koncepcje genezy państwa.

Państwo, społeczeństwo, naród i jednostka oraz ich relacje w rozwoju historycznym.

Formy i typy państwa.

Cele, funkcje i zadania państwa.

Koncepcje państwa we współczesnej myśli politycznej. Państwo narodowe, jego przemiany.

Kategoria zmiany w dziejach państwa: reforma, rewolucja, transformacja, integracja, globalizacja, zamach stanu.

Państwo a wojna. Pojęcie wojny przedpaństwowej, wojny państwowej oraz tzw. nowych wojen.

Pojęcie i koncepcje władzy politycznej. Legitymizacja władzy.

Idea i instytucje demokracji współczesnej. Populizm.

Definicje i koncepcje polityki.

Pojęcie systemu politycznego i jego elementy - główne ujęcia.

Typologia reżimów politycznych.

Podstawowe kategorie polityki. Podmioty polityki. Działania polityczne. Stosunki polityczne. Instytucje polityczne. Decyzje polityczne. Wartości i normy polityczne.

Literatura:

Literatura podstawowa przedmiotu:

Heywood A., Politologia, Warszawa 2006, rozdz. 1, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 18, 19.

Szmulik M., Żmigrodzki M. (red), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2006.

Winczorek P., Wstęp do nauki o państwie, Warszawa 1997.

Zieliński E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2006.

(Wydania różne podręczników- im nowsze tym bardziej wskazane).

Efekty uczenia się:

K_W01, K_W02, K_W03, K_U01, K_U02, K_K01, K_K02, K_K03

WIEDZA:

1. Precyzyjnie definiuje podstawowe pojęcia nauki o polityce takie jak przede wszystkim państwo, państwo narodowe, polityka, wojna, wojny przedpaństwowe, wojny państwowe, nowe wojny, władza polityczna, legitymizacja władzy, forma państwa, forma rządów, ustrój terytorialny państwa, federalizm, reżim polityczny, demokracja, autorytaryzm, totalitaryzm, populizm, system polityczny, kultura polityczna, naród polityczny, naród kulturowy, nacjonalizm, funkcje państwa, globalizacja, europeizacja, rewolucja, zamach stanu, reforma, transformacja.

2. Szczegółowo wylicza i omawia składniki konstytutywne i cechy przymiotne państwa.

3. Charakteryzuje państwo o reżimie autorytarnym, totalitarnym i demokratycznym.

4. Prezentuje różne koncepcje polityki.

5. Ma wiedzę na temat relacji i ich uwarunkowań, w rozwoju historycznym oraz współcześnie, jednostki, społeczeństwa, narodu i państwa.

6. Wymienia i objaśnia koncepcje władzy politycznej i państwowej oraz ich legitymizacji.

7. Ma ogólną wiedzę o rozwoju, przedmiocie i funkcjach nauki o polityce. O statusie politologii i jej metodach badawczych.

8. Opisuje koncepcje genezy i istoty państwa w wybranych doktrynach starożytnych, średniowiecznych, nowożytnych i współczesnych oraz typy i formy państw.

UMIEJĘTNOŚCI:

1. Dostrzega i interpretuje wzajemne relacje i zależności między formą państwa, typem państwa, reżimem politycznym, formą rządów i ustrojem terytorialnym państwa.

2. Analizuje zależności między polityką a etyką oraz polityką a wojną.

3. Ma umiejętność formułowania przyczyn i analizy przebiegu rewolucji, transformacji, zamachu stanu oraz przemian państwa narodowego szczególnie w obliczu globalizacji i integracji.

4. Potrafi wskazać i wyjaśniać zasady oraz wartości demokratycznego państwa prawa oraz dostrzec i naświetlić zagrożenia dla demokracji. Umie dokonać porównania autokracji i demokracji.

5. Przygotowuje samodzielnie oraz w grupach wystąpienia ustne dotyczące zagadnień szczegółowych z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych oraz różnych źródeł.

6. Samodzielnie zdobywa wiedzę i rozwija swoje profesjonalne umiejętności, korzystając z różnych źródeł zarówno w języku rodzimym, jak i obcym oraz nowoczesnych technologii przygotowując swoje stanowisko w debacie oksfordzkiej lub rolę w sądzie.

7. Rozwija zdolność umiejętnego konfrontowania własnych poglądów z poglądami innych studentów oraz różnych autorów oraz argumentowania stanowiska.

KOMPETENCJE:

1. Prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z byciem politykiem i urzędnikiem.

2. Ma potrzebę dalszego uzupełniania wiedzy oraz doskonalenia i poszerzania umiejętności obserwacji i interpretacji zjawisk społecznych i politycznych rozmaitej natury i dostrzegania ich wzajemnych relacji i zależności po doświadczeniach związanych z debatą oksfordzką/sądem, wygłoszeniem referatu oraz dyskusjami z innymi studentami oraz prowadzącym ćwiczenia.

Metody i kryteria oceniania:

Przedmiot realizowany jest w dwóch dopełniających się formach: wykład i ćwiczenia. Obie formy są obowiązkowe.

Przedmiot kończy się egzaminem. Do egzaminu może przystąpić jedynie Student, który zaliczył ćwiczenia.

Egzamin jest pisemny - student otrzymuje do wypełnienia arkusz egzaminacyjny składający się z pytań zamkniętych (test wielokrotnego wyboru) oraz pytań otwartych (krótszych oraz dłuższych).

Student, który w rezultacie regularnej i sumiennej pracy podczas wykładów i ćwiczeń otrzyma ocenę BDB lub BDB! jest zwolniony z pisania egzaminu.

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Stanisław Sulowski
Prowadzący grup: Izolda Bokszczanin-Gołaś, Antoni Morawski, Stanisław Sulowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie
Wykład - Egzamin
Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Przedmiot prezentuje wiedzę o podstawowych definicjach i teoriach z zakresu nauki o państwie i polityce. Student na zajęciach zdobywa wiedzę na temat opisu, analizowania i uogólniania zjawisk politycznych; wykorzystywania teorii politycznych w działalności badawczej i praktycznej; porównywania instytucji i procesów politycznych.

Przedmiot obejmuje terminologię zasadniczą dla nauki o polityce, stanowiącą bazę dla dalszego studiowania na właściwym kierunku. Celem jest biegłe, świadome i krytyczne posługiwanie się podstawowymi pojęciami.

Pełny opis:

1. Zajęcia wprowadzające. Istota przedmiotu.

Przedmiot i funkcje nauki o polityce. Rozwój myśli politycznej i nauki o polityce (rys historyczny). Politologia we współczesnym świecie oraz w Polsce. Metody badawcze w politologii. Omówienie literatury.

2. Geneza i istota państwa.

Koncepcje pochodzenia i istoty państwa w wybranych doktrynach starożytnych, średniowiecznych, nowożytnych i współczesnych.

3. Elementy definicji państwa.

Pojęcie państwa. Cechy państwa.

4. Forma państwa. Kontrowersje wokół pojęcia typ państwa.

Pojęcie formy państwa (trzy składniki). Forma rządów- modele i przykłady. Ustrój terytorialny państwa. Federalizm. Przykłady i charakterystyka państw unitarnych i federalnych. Konfederacje. Centralizacja i decentralizacja.

5. Reżim demokratyczny. Zagrożenia dla demokracji: populizm.

Pojęcie reżimu politycznego. Definicja demokracji. Demokracja według starożytnych. Tradycje demokratyczne. Charakterystyka reżimu demokratycznego. Pojęcie populizmu.

6. Reżimy niedemokratyczne.

Pojęcie autorytaryzmu i pojęcie totalitaryzmu. Reżim autorytarny oraz reżim totalitarny – cechy charakterystyczne, przykłady, różnice.

7. Cele, zadania i funkcje państwa.

Pojęcie funkcji państwa. Systemowa typologia funkcji państwa. Przedmiotowa typologia funkcji państwa. Problem celu i przeznaczenia państwa z perspektywy wybranych orientacji doktrynalnych. Ewolucja poglądów na funkcje państwa.

8. Władza polityczna i państwowa.

Zjawisko władzy. Funkcje władzy. Pojęcie władzy politycznej i państwowej. Podziały i jedność władzy w państwie. Legitymizacja władzy. Koncepcje legitymizacji (D. Eastona, D. Beethama, M. Webera). Charyzma.

9. Zmiana w dziejach państwa.

Rewolucja. Reforma. Transformacja. Zamach stanu. Pucz. Rewolta.

10. Jednostka, społeczeństwo, naród, państwo i ich relacje w rozwoju historycznym

Naród. Nacjonalizm. Charakter narodowy. Państwo a naród – wzajemne relacje. Prawa człowieka.

11. Podstawowe kategorie nauki o polityce.

Pojęcie polityki. Pojęcie systemu politycznego. Podmioty, procesy, działania i decyzje polityczne. Komunikowanie polityczne. Kultura polityczna. Koncepcja polityczności według Carla Schmitta. Polityka jako zawód. Życie z polityki i dla polityki. Polityka jako powołanie. Etyka odpowiedzialności i etyka przekonań w polityce. Cechy dobrego polityka według Maxa Webera. Polityka a administracja w ujęciu Webera.

12. Państwo a wojna i pokój.

Pojęcie wojny. Wojna według Sun Tzu i wg Clausewitza. Pojęcie pokoju. Wojny przedpaństwowe, państwowe i tzw. nowe wojny. Charakterystyka wojen współczesnych.

Literatura:

1.

Chmaj M., Żmigrodzki M., Wprowadzenie do teorii polityki, Lublin 1996, rozdział I.

Chodubski A., Wstęp do badań politologicznych, Gdańsk 2004, rozdział II i VIII

Literatura uzupełniająca:

Mannheim K., Ideologia i utopia, Warszawa 2008, rozdział III.

2.

Błaszczyk A., Ewolucja państwa. Wybór tekstów, Warszawa 1997 (fragmenty: Arystoteles s.91-98, Hobbes s. 139-150, Rousseau s. 171-176, Hegel s. 195-200, Gumplowicz s. 229-233, Bakunin s. 275-280, Jellinek s. 235-240, Engels s. 345- 352).

Baszkiewicz J., Myśl polityczna wieków średnich, Poznań 1998 (Geneza państwa).

Szmulik M., Żmigrodzki M. (red), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Lublin 2006, rozdział II.

Zieliński E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2006, rozdziały II i III.

Heywood A., Politologia, Warszawa 2006, s. 107- 119.

Sulowski S., Jakubowski W., Historyczny rozwój państw, w: Wojtaszczyk K.A., Jakubowski W. (red.), Społeczeństwo i polityka, Warszawa 2007, s. 239-257.

3.

Zieliński E.,…, rozdział I.

Szmulik M., Żmigrodzki M. (red), …, rozdział I.

Winczorek P., Wstęp do nauki o państwie, Warszawa 1997, rozdziały VI, VII, VIII, IX, X.

Literatura uzupełniająca:

Beyme von K., Współczesne teorie polityczne, Warszawa 2007. (Podstawowe pojęcia teorii polityki: państwo)

4.

Zieliński E., …, rozdziały VII i VIII.

Wojtaszczyk K.A., Jakubowski W., Struktura terytorialno-administracyjna państwa, w: Wojtaszczyk K.A., Jakubowski W. (red.), Społeczeństwo i polityka, Warszawa 2007, s. 282-288.

Winczorek P., …, rozdziały XVIII, XIX, XX.

Heywood A., …rozdział 8.

Literatura uzupełniająca:

Hasło: Dewolucja (autor: J.G. Otto) w: J. Itrich-Drabarek (red.), Encyklopedia administracji publicznej, Warszawa 2018.

M. Bankowicz, J.W. Tkaczyński, Oblicza współczesnego państwa, Toruń 2003.(Rozdział o federalizmie)

5.

Antoszewski A., Reżim polityczny, w: Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998, tom I, s. 89- 105 (lektura do zajęć 5 i 6) (bez podrozdziałów Reżim konsensualny i westminsterski; Reżim parlamentarny i prezydencki).

Antoszewski A., Współczesne teorie demokracji, w: Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998, tom II, s. 7-30.

Heywood A., … rozdział 4.

Meny Y., Surel Y. (red.), Demokracja w obliczu populizmu, Warszawa 2007. ( Wstęp J. Szackiego s. 9 – 26)

Literatura uzupełniająca:

Otto J.G., Namysł nad samorządnością jako istotą reżimu demokratycznego, w: Itrich-Drabarek J., Otto J.G. (red.),Wybory Samorządowe - Samorządowe Wybory, Warszawa 2019.

Canovan M., Lud, Warszawa 2008, s. 82-110.

Canovan M., Populizm, w: Wysocka O. (red.), Populizm, Warszawa 2010.

Schmitter P.C., Karl T.L., Czym jest demokracja… i czym nie jest, w: Szczupaczyński J. (oprac.), Władza i społeczeństwo, Warszawa 1995, tom I.

6.

Friedrich C.J., Brzeziński Z., Dyktatura totalitarna, w: Ankwicz M. (red.), Władza i polityka. Wybór tekstów ze współczesnej politologii zachodniej, Warszawa 1988, s. 208- 215. (lub w: Gołębiowski B., Szczupaczyński J. (red.), Socjologia polityki. Wybór tekstów…, Warszawa 1993.)

Linz J., Totalitaryzm i autorytaryzm, w: Szczupaczyński J. (oprac.), Władza i społeczeństwo, Warszawa 1995, tom I.

Arendt H., Korzenie totalitaryzmu, Warszawa 2008, część III.

Szmulik M., Żmigrodzki M.,…, rozdział VI.

Literatura do zajęć 5 i 6:

Otto J.G., Przywódca polityczny elementem konstytutywnym reżimu politycznego, Toruń 2012, rozdz. I. 1.2.

Otto J.G., Istota apolityczna? Analiza pozycji, znaczenia i roli kobiety w reżimie totalitarnym. Czyli… być kobietą w III Rzeszy, w: Otto J.G. (red.), Kobiety w polityce, Warszawa 2019.

Otto J.G., O rząd dusz – reżim totalitarny a religia, w: Marczewska-Rytko M., Maj D. (red.), Politologia religii, Lublin 2018.

Otto J.G., Totalitarne uwikłanie. Kultura zawłaszczona przez politykę – przypadek przywódców III Rzeszy, w: Marciniak E.M., Szczupaczyński J. (red.), Przywództwo-Etyka-Polityka, Warszawa 2018.

7.

Zieliński E.,…, rozdział IX.

Winczorek P., …, rozdziały XVI i XVII.

Dubel L., Korybski A., Markwart Z., Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Zakamycze 2002, s. 41,42.

Heywood A.,… s. 119-124 (Rola państwa).

Hoeffe O., Etyka państwa i prawa, Kraków 1992, s. 53-77. ( o Nozicku)

Literatura uzupełniająca:

Hayek von F.A., Konstytucja wolności, Warszawa 2006.

8.

Weber M., Typy panowania, w: Weber M., Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, Warszawa 2002, s. 158 – 192 (Uprawomocnienie, Panowanie legalne z biurokratycznym sztabem administracyjnym, Panowanie tradycyjne, Panowanie charyzmatyczne, Spowszednienie charyzmy).

Orzechowski M., Polityka, władza, panowanie w teorii Maxa Webera, Warszawa 1984, rozdz. V Władza i Panowanie.

Baszkiewicz J., Władza, Wrocław 1999. (Władza – s. 5-11)

Sobkowiak L., Legitymizacja polityczna, w: Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1998, tom II.

Winczorek P,..., rozdziały II,III, IV, V, XXI, XXII

Zieliński E.,…, rozdział X.

Literatura uzupełniająca:

Czajowski A., Władza polityczna. Analiza pojęcia, w: Jabłoński A., Sobkowiak L. (red.), Studia z teorii polityki, Wrocław 1999, tom I.

Otto J.G., Destrukcyjna charyzma Adolfa Hitlera, Warszawa 2006.

9.

Tilly Ch., Rewolucja i rebelia, w: Szczupaczyński J. (oprac.), Władza i społeczeństwo, Warszawa 1995, tom I s. 234- 248.

Chmaj M., Żmigrodzki M., Wprowadzenie do teorii polityki, Lublin 1996, rozdział 7.

Heywood A...,s. 269- 274 i rozdział 18.

Zieliński E., …, rozdział VI.

Mazurkiewicz P., Przemoc w polityce, Wrocław 2006, rozdział 4 Przemoc rewolucyjna.

Literatura uzupełniająca:

Bankowicz M., Zamach stanu. Studium teoretyczne, Kraków 2009.

10.

Gellner E., Narody i nacjonalizm, Warszawa 2009 – Wstęp, rozdz. 1 oraz s. 141-147.

Heywood A.,…, rozdział 6.

Winczorek P., …, rozdziały XI, XIII, XIV.

Szmulik M., Żmigrodzki M.,…, rozdział VII.

Baszkiewicz J., Dylematy konstytucyjne państw, w: Wojtaszczyk K.A, Jakubowski W. (red.), Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, Warszawa 2007, rozdział XIV.

Literatura uzupełniająca:

Billig M., Banalny nacjonalizm, Kraków 2008. (Wstęp do wydania polskiego; Codzienne flagowanie ojczyzny)

11. Podstawowe kategorie nauki o polityce.

Weber M., Polityka jako zawód i powołanie, Kraków-Warszawa 1998, s. 55-110. (lub Polityka jako zawód i powołanie w: Max Weber, Racjonalność, władza, odczarowanie, Poznańska Biblioteka Niemiecka, Poznań 2004.

M. Orzechowski, Polityka, władza, panowanie w teorii Maxa Webera, Warszawa 1984, rozdz. IV Polityka: istota i panowanie.

Schmitt C., Teologia polityczna i inne pisma, Warszawa 2000 (pojęcie polityczności).

Ryszka F., Historia, polityka, państwo. Wybór studiów. Tom II, Toruń 2002. (Dwie teorie wojny (1)).

Zieliński E., …,rozdział XII, XIII, XV.

Heywood A., …, s. 3- 15, 251-264 i rozdział 19.

Literatura uzupełniająca:

Ryszka F., O pojęciu polityki, Warszawa 1992.

Hasła (autor: J.G. Otto): Polityka oraz Polityka a administracja wg Webera w: J. Itrich-Drabarek (red.), Encyklopedia administracji publicznej, Warszawa 2018.

12.

Münkler H., Wojny naszych czasów, Kraków 2004, s. 1-45.

Aron R., Pokój i wojna między narodami, Warszawa 1994, rozdziały I i VI.

(Ryszka F., Historia, polityka, państwo. Wybór studiów. Tom II, Toruń 2002; Myśleć z Clausewitzem)

Literatura uzupełniająca:

Sun Tzu, Sztuka wojny, Warszawa 1994.

Weart S. R., Bez wojny, dlaczego państwa demokratyczne nie walczą ze sobą?, Warszawa 2001, rozdziały I i V.

Uwagi:

Zajęcia prowadzone zdalnie.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.