Przedmioty oferowane przez Kolegium Artes Liberales (grupa przedmiotów zdefiniowana przez Wydział "Artes Liberales")

• Konwersatorium - godzin

This course offers a critical exploration of the complex, often painful, but also inspiring relationship between Poland and Ukraine — from historical traumas to modern solidarity in the face of Russian aggression.

Together, we will confront how Poles and Ukrainians today remember and interpret the darkest chapters of their shared past — and why their perspectives sometimes differ sharply. Why do mutual stereotypes persist? How have they evolved in the last few decades? What role do history, politics, and national myths play in shaping these images?

By the end of the course, students will gain a deeper, more nuanced understanding of historical conflicts, the politics of memory, and the possibilities for reconciliation between two neighboring nations facing a common threat today.

• Konwersatorium - 30 godzin

This course is for advanced students who are already able to write papers in English and who wish to learn how to improve their texts by revising and editing them according to standards of international scholarship and publishing.

We will examine three aspects of academic writing in English. 1) Ethics – how to engage critically yet collegially with the writings of others and how to assure that one’s writing is truly one’s own, especially in light of available artificial-intelligence programs for generating prose. 2) Structure – how to articulate a clear, central argument in the paper’s title, abstract, and introduction, and how to support the argument with evidence in the body of the text. 3) English style – how to craft coherent paragraphs with lean, compelling sentences.

Each student should submit to the instructor a short paper before the first class meeting, one that has been written prior to the course and on which the student will focus in the semester.

• Konwersatorium - 30 godzin

Tematem konwersatorium jest recepcja Akropolu ateńskiego w nowożytnych relacjach z podróży greckich, ale także szerzej - Akropol jako temat kultury polskiej i europejskiej.

W odniesieniu do odbioru Akropolu przez nowożytnych podróżnych kontekstem dla tego zagadnienia będzie „podróż grecka”, zwłaszcza w wieku XIX i XX, rozpatrywana na tle tradycji podróżowania sięgającej antyku. To jest pierwszy aspekt tytułowego tematu zajęć, skonkretyzowany jednak na temacie recepcji Akropolu, a także Aten. Analizować i interpretować będziemy teksty przedromantycznych i romantycznych podróżnych, a także twórców XX-wiecznych.

Osobnym wątkiem zajęć będzie Akropol ateński jako temat kulturowy, obecny w nowożytnej refleksji nad sztuką, w poezji czy w projektach kulturowych i teatralnych, np. Wyspiańskiego oraz w inscenizacjach jego dramatu Akropolis. Uprzywilejowanym tematem konwersatorium będzie związana z podróżą grecką refleksja nad tożsamością Europy.

• Konwersatorium - 15 godzin

Teoretyczna refleksja o charakterze interdyscyplinarnym (nauki o zarządzaniu, socjologia, psychologia społeczna) na temat skutecznego działania z wykorzystaniem Festiwalu Sztuk Wyzwolonych jako egzemplifikacji i pola praktyki omawianych zagadnień.

Konwersatorium (10 godzin) oraz laboratorium (5 godzin)

W ramach laboratorium – konsultacje i działania podczas przygotowań do Festiwalu Sztuk Wyzwolonych

• Konwersatorium - 30 godzin

„Każde społeczeństwo żyje według pewnych fikcji uznanych za realne”, pisał antropolog Michael Taussig. Ale jak to się dzieje? Jakie konwencje kulturowe, relacje społeczne i środki technologiczne pozwalają wytworzyć to, co Barthes nazwał „efektem realności”, a Foucault „efektem prawdy”? W jaki sposób rozmaitym obiektom i praktykom kulturowym (od mitycznych bytów po newsy, od faktów naukowych po samą kategorię „rzeczywistości”) nadaje się aurę niepodważalności i autorytet faktu i moc tworzenia wiążących opisów rzeczywistości, a jak podważa się ich status? Te pytania wydają się kluczowe zwłaszcza w okresach i okolicznościach, gdy konsensus wokół tego, co uznajemy za prawdziwe, faktyczne, wiążące – realne – zdaje się rozpadać, a rolą krytyki kulturowej okazuje się nie tylko obnażanie społecznych konstrukcji, ale także dbanie o to, co nazwać można ekologią wiedzy.

Kurs ma dwa podstawowe cele. Pierwszy, to próba krytycznego uchwycenia zmieniających się kulturowych konwencji wytwarzania efek

• Konwersatorium - 30 godzin

Stosunkowo niewielka popularność treningu sztuk walki kontrastuje w interesujący sposób z ich silną obecnością w globalnej popkulturze oraz oddziaływaniem społecznym, zarówno w zachodnim, jak i wschodnim kręgu kulturowym. Konwersatorium skupi się na przeglądzie procesów, w których sztuki walki pełnią istotną rolę, takich jak (de)kolonizacja, budowanie tożsamości grupowych, globalizacja lub legitymizacja władzy. Omówiona zostanie także specyfika badań nad sztukami walki, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia praktyki sztuk walki w procesie badawczym. Podstawą zajęć będzie wspólna lektura tekstów naukowych na wyżej wymienione tematy oraz dyskusja, uzupełniona przez wprowadzenia teoretyczne do poszczególnych działów tematycznych.

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia wprowadzają studentki i studentów w teorię i praktykę autoetnografii – metody badawczej łączącej osobiste doświadczenie z refleksją kulturową i społeczną. Kurs opiera się na analizie tekstów teoretycznych oraz ćwiczeniach pisarskich i metodologicznych, prowadzących do stworzenia krótkiego tekstu autoetnograficznego. Szczególny nacisk położony jest na etykę, formę i rolę osobistego zaangażowania w badaniach jakościowych.

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem Konwersatorium jest pokazanie jak na przestrzeni wieków zmieniały się i ewoluowały wyspy narodzone w europejskiej wyobraźni. Dyskusje na temat fragmentów sławnych tekstów literackich poświęconych wyspom uzupełnione będą o nieobowiązkowe lektury esejów i artykułów popularnonaukowych poświęconych nissologii (nauce o wyspach). Zajęcia podzielone zostały na trzy bloki: Avalon, wyspy wyobrażone (literatura fantastyczna). Atlantyda, wyspy alegoryczne (literatura utopijna) I-lands, wyspy metaforyczne (literatura dystopijna). Fantastyczne wyspy są symbolem osamotnienia i alienacji, planetami w miniaturze, których środowisko jest tak kruche jak ekologia naszego globu, jak i fantastycznym marzeniem o odległych, oderwanych od rzeczywistości, światach.

• Wykład - 60 godzin

Wykład BAŁKANY poświęcony jest regionowi traktowanemu jako całość historyczna, kulturowa i lingwistyczna. Zakres tematyczny obejmuje dzieje regionu sprzed wejścia Osmanów do pojawienia się nowych państw w wieku XXI po rozpadzie Jugosławii. Istotną część wykładu, w semestrze zimowym stanowi mapa religijna Bałkanów. W ramach tego cyklu będzie omawiane, kolejno, prawosławie bałkańskie, islam na Bałkanach, judaizm w kontekście pojawienia się Żydów na Bałkanach oraz wszelkie charakterystyczne dla regionu warianty hybrydowe, takie jak Kościół bośniacki, czy bektaszyzm.

Osobne miejsce zostanie oddzielone dla ruchów religijnych takich jak bogomilstwo, hesychazm wreszcie rozwijający się głównie na terenie Bułgarii w XX wieku (choć także poza nią) Dynowizm.

W semestrze letnim wśród większych cykli tematycznych znajdą się ideologie, wśród których będzie prezentowane słowianofilstwo i Jugoslawizm w wariancie bałkańskim z uwzględnieniem szerszego kontekstu polskiego, czeskiego, rosyjskiego.

• Konwersatorium - 30 godzin

W ramach zajęć przeprowadzimy wspólną lekturę jednego z kanonicznych tekstów modernizmu, zwłaszcza wczesnego, uwzględniając pojęcia wiecznego powrotu, nadczłowieka, trzech przemian ducha, afirmacji życia. To rzekł Zaratustra sytuuje się pomiędzy literaturą a filozofią i dzieło to doczekało się wielu interpretacji. Przyjrzymy się interpretacjom G. Deleuze’a, M. Pąkcińskiego, K. Michalskiego. Tekst polskich tłumaczeń odnosić będziemy do niemieckiego oryginału.

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia na ciekawych, współczesnych i istotnych przykładach będą służyć omówieniu biologicznych podstaw zagadnień opisywanych przez humanistykę i nauki społeczne. Efektem będzie poznanie i zrozumienie ogólnych zasad działania mechanizmów biologicznych, umiejętność rozróżnienia i posłużenia się metodologią nauk przyrodniczych na tle metodologii nauk społecznych i humanistyki. Pokażemy historię metody naukowej i jej założenia, rozwój nauk biologicznych, omawiając wybrane zagadnienia z filozofii nauki i filozofii przyrody, przeanalizujemy pojęcia dowodu naukowego, prawdy w nauce, paradygmatu w naukach przyrodniczych, jak również postprawdy, pseudonauki i tzw. fake news. Zajęcia jednocześnie pozwolą przyjrzeć się ewolucyjnym korzeniom człowieka. Spuścizny każdego etapu ewolucji nosimy w sobie, wiedza o nich, mierzalna na bardzo fundamentalnym poziomie, pomaga zrozumieć, jak działamy. Z punktu widzenia biologii omówimy m.in. świadomość, empatię, sprawiedliwość, komunikację.

• Konwersatorium - 30 godzin

Na zajęciach omawiane są najważniejsze wydarzenia z historii chrześcijaństwa obszaru śródziemnomorskiego (np. Izraela, Egiptu, Libanu, Turcji, Grecji, Cypru, Włoch, Hiszpanii), a zwłaszcza pojawienie się odłamów i sekt w łonie chrześcijaństwa na tych terenach. Prezentowane są w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja Kościołów znajdujących się na omawianym obszarze. Ważna tematykę stanowią: życie i cuda wybranych świętych (np. św. Spirydona czy św. Szarbela), sanktuaria i ośrodki monastyczne (Bazylika Zmartwychwstania w Jerozolimie, Monaster św. Katarzyny na Synaju, Góra Atos, Meteory). Studenci zapoznają się także z wybranymi świętami i tradycjami chrześcijańskimi tego obszaru. Prezentowana jest także kwestia koegzystencji i współpracy wyznań chrześcijańskich np. w Egipcie czy Libanie.

• Konwersatorium - 30 godzin

Na kursie w zarysie omawiane są wybrane aspekty teologii oraz historii judaizmu i chrześcijaństwa w krajach basenu Morza Śródziemnego, a także zarys historii islamu na tych terenach. Omawiane są też w zarysie relacje i wzajemna koegzystencja wyznawców tych trzech wielkich religii monoteistycznych. Jednym z ważniejszych tematów kursu są chrześcijańskie ośrodki religijne znajdujące się m.in. w Konstantynopolu, Rzymie, Aleksandrii, Antiochii. Priorytetowo zostanie również przedstawiona Jerozolima jako święte miasto chrześcijaństwa, judaizmu oraz islamu. W czasie zajęć studenci poznają także historię relacji chrześcijan Wschodu i Zachodu z wyznawcami islamu. Studenci zapoznają się także z podstawowymi cechami sztuki tworzonej na tym obszarze na przestrzeni wieków przez chrześcijaństwo, judaizm i islam. Omawiane są wybrane teksty liturgiczne powstałe w interesującym nas obszarze geograficznym. Przedstawione są wspólne tradycje, związane ze świętami i etapami życia ich wyznawców.

• Konwersatorium - 30 godzin

Celem przedmiotu jest monograficzne ujęcie historycznych zagadnień dotykających związków między chrześcijaństwem a szeroko rozumianą chronologią. Kurs, mający formę hybrydową i łączący wykład monograficzny z konwersatorium, ma na celu zmapowanie kluczowych momentów w dziejach chrześcijaństwa, w których dochodziło do istotnych sporów dotyczących różnie pojmowanego czasu oraz wskazanie tego, w jaki sposób kontrowersje te przekładały się na poczucie tożsamości poszczególnych wspólnot chrześcijańskich i relacje pomiędzy nimi.

• Konwersatorium - 30 godzin

Zajęcia są poświęcone roli i wizji ludzkiego ciało w tradycji wschodniochrześcijańskiej. Ciało jako granica człowieka z jednej strony jest jedyną możliwością określenia jego istoty, zaś z drugiej, jest postrzegane jako bariera, którą należy przekroczyć, co rodzi ambiwalentny stosunek do ciała, przyjmujący nie rzadko negatywny, wręcz wrogi stosunek do niego, szczególnie w skrajnej ascezie. W tradycji wschodniochrześcijańskiej ta polarność jest jednym z najbardziej nośnych konceptów teologiczno-kulturowych, który, poprzez pozbawienie manichejskiego dualizmu, otwiera szeroką przestrzeń cielesnych doświadczeń, konceptualnych przekładni ludzkiego ciała w dziedzinie myśli spekulatywnej, mistyki i sztuce.